Văn bản thuyết minh là một kiểu văn bản lần đầu tiên được đưa vào chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở ở nước ta. Đây là một khái niệm mới mẻ đối với cả người dạy và người học. Tuy nhiên trong thực tế, văn bản thuyết minh ngày càng trở nên thông dụng, phổ biến, có phạm vi sử dụng rộng rãi trên nhiều lĩnh vực của đời sống và rất cần thiết cho con người. Chẳng hạn khi ta mua một sản phẩm điện tử như quạt, ti vi, vi tính hay điện thoại… đều kèm theo bản thuyết minh giúp ta hiểu cấu tạo, cách sử dụng, tính năng của mỗi sản phẩm đó. Hay mua một sản phẩm thực phẩm đóng gói bao bì hoặc uống thuốc cũng kèm theo lời thuyết minh về xuất xứ, thành phần, công dụng, ngày sản xuất, hạn sử dụng. Hay khi ta đến một di tích lịch sử hoặc một danh lam thắng cảnh thì ngay địa điểm đó cũng có bảng tóm tắt ghi lời giới thiệu khái quát về di tích hay danh thắng đó. Hoặc ngay trong mỗi cuốn sách giáo khoa cho học sinh có bài ghi trình bày thí nghiệm, sự kiện lịch sử, tiểu sử nhà văn, xuất xứ đoạn trích… Tất cả đều là văn bản thuyết minh.

Văn bản thuyết minh chủ yếu sử dụng phương thức thuyết minh, trình bày nhưng vẫn thường được sử dụng kết hợp với một số biện pháp nghệ thuật như các phép tu từ, các lối kể chuyện, đối thoại, các hình thức vè, diễn ca,… và yếu tố miêu tả. Sự kết hợp ấy tạo cho văn bản thêm sinh động, hấp dẫn và nâng cao hiệu quả thuyết minh.

Kết cấu đề tài:

Chương I:Văn bản thuyết minh và việc sử dụng kết hợp một số biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong bài làm văn thuyết minh.

Chương II: Tổ chức luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong bài làm văn thuyết minh cho học sinh lớp 9.

Chương III: Thực nghiệm sư phạm