Trong thế kỷ XX, nền kinh tế ở các nước tư bản chủ nghĩa có nhiều biến đổi to lớn. Một trong những nhân tố quan trọng gây nên những biến đổi đó là sự điều tiết kinh tế của Nhà nước. Nhờ sự điều tiết kinh tế của Nhà nước mà chủ nghĩa tư bản đã vượt qua được nguy cơ sụp đổ, góp phần tạo ra mấy thập kỉ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, nhất là sau chiến tranh thế giới thứ II . Vậy nhờ đâu mà Nhà nước tư bản có vai trò kinh tế đó? Nó được tổ chức như thế nào và thể hiện vào đời sống kinh tế xã hội ra sao? Những kinh nghiệm điều tiết kinh tế nào của Nhà nước tư bản hiện đại có lợi ích đối với nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam? Đó là những vấn đề được quan tâm về cả mặt lý luận và thực tiễn hiện nay.

Giải đáp những vấn đề trên sẽ giúp chúng ta hiểu sâu thêm bản chất của chủ nghĩa tư bản hiện đại và ở những mức độ nhất định nó cũng giúp cho công tác quản lý thực tiễn nền kinh tế của chúng ta.

Từ lâu, đặc biệt từ những năm 30 vai trò kinh tế của Nhà nước tư bản đã được nhiều nhà khoa học lớn của giới lí luận tư sản nghiên cứu và xây dựng thành các phái lí luận như: phái trọng cầu, trọng tiền, trọng cung, kì vọng hợp lí,... do J.Keynes, M.Friedenan, Laffer, Thomas Sargent, William,... đại diện. Về điều tiết kinh tế của Nhà nước tư bản hiện đại cũng được nghiên cứu trên nhiều khía cạnh đặc biệt là qua các chuyên gia kinh tế Liên Xô (cũ).

ở Việt Nam, đề tài này cũng được đề cập trên những góc độ khác nhau của một số nghiên cứu. Đây là một vấn đề cần được giải quyết thoả đáng tương xứng với vị trí của nó trong hệ thống lí luận về chủ nghĩa tư bản hiện đại ở nước ta.

Qua bài tiểu luận Kinh tế chính trị này tôi chỉ xin cố gắng nêu những nét khái quát về bản chất, cơ chế hoạt động của Nhà nước tư bản hiện đại trên cơ sở thực tiễn hoạt động của ba trung tâm kinh tế tư bản ngày nay là Nhật, Mỹ và Tây Âu. Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của thày giáo hướng dẫn, PSG.TS. Mai Hữu Thực trong quá trình hoàn thành tiểu luận.