Đầu thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Nhật Bản lâm vào khủng hoảng, suy yếu. Mâu thuẫn giữa các giai cấp trong xã hội Nhật Bản với chế độ phong kiến nổi lên gay gắt, Trong bối cảnh đó, các nước tư bản Âu- Mĩ tìm cách xâm lược Nhật Bản. Nguy cơ bị xâm lược đó đặt Nhật Bản trước sự lựa chọn: hoặc tiếp tục duy trì chế độ phong kiến lạc hậu và bị các nước đế quốc xâu xé hoặc canh tân, cải cách để đưa đất nước phát triển. Năm 1867, thiên hoàng Minh Trị lên ngôi. Tháng 1/1868, ông tiến hành cuộc cải cách trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự, văn hoá. Cuộc cải cách Minh Trị mang tính chất cách mạng tư sản, dẹp bỏ những cản trở nhằm đưa Nhật Bản tiến lên con đường chủ nghĩa tư bản.

Trong khoảng thời gian từ chiến tranh Trung- Nhật (1894-1895) và chiến tranh Nga- Nhật (1904-1905) nền kinh tế Nhật Bản phát triển nhảy vọt, đặc biệt là công nghiệp. Do đó, đây được coi là thời kì cách mạng công nghiệp của Nhật Bản. Có thể nói, cuộc cải cách Minh Trị mang tính chất của cuộc cách mạng tư sản và cuộc cách mạng công nghiệp này đã tạo đà và là sân bay cho sự cất cánh của chủ nghĩa tư bản Nhật thế kỉ XX.

I. Chủ nghĩa tư bản Nhật Bản nửa đầu thế kỉ XX

1. Chủ nghĩa tư bản Nhật Bảnđầu thế kỉ XX đến năm 1918.

           Sau chiến tranh Trung- Nhật (1894-1895) và chiến tranh Nga- Nhậtđến trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất do cướp bócđược nhiềuở nước ngoài và tăng cường bóc lột nhõn dõn trong nước, chủ nghĩa tư bản Nhật Bản có bước phát triển mạnh mẽ mới và chuyển hẳn sang giai đoạn chủ nghĩađế quốc nhịp nhàng với cácđế quốc phương Tõy.

              Tư bản và sản xuất tập trung ngày càng cao. Năm 1893, toàn bộ số tư bản bỏ vào các công ty cổ phần là 232 triệu yên, năm 1903 tăng lên 888 triệu yên, đến 1913, vọt lên 1983 triệu yên. Năm 1897, Nhật Bản thi hành chếđộ