TÓM TẮT: Một trong những phản ứng tạo nối carbon-carbon là phản ứng ghép cặp chéo giữa

tosilat alkil (R-OTs) và tác chất Grignard với sự hiện diện của xúc tác tetraclorocuprat litium. Dưới sự

hoạt hóa của siêu âm, phản ứng xảy ra rất tốt trong thời gian ngắn 30-45 phút và đạt hiệu suất cao

(>90%). Đặc biệt phản ứng cũng thành công với tosilat alkil dây dài.

1. GIỚI THIỆU

Sự tạo nối carbon–carbon là một nhóm phản ứng rất quan trọng trong tổng hợp hữu cơ. Một trong

những phản ứng đó là sự tạo nối carbon–carbon từ phản ứng ghép cặp chéo giữa tosilat alkil (R-OTs) với

tác chất Grignard . Cho đến hiện nay, phản ứng này đã được ứng dụng rất nhiều trong các quy trình

tổng hợp hữu cơ [2-5].

Theo nghiên cứu của Fouquet và Schlosser , phản ứng ghép cặp chéo xảy ra với sự hiện diện của

xúc tác tetraclorocuprat litium (Li2CuCl4) trong dung môi tetrahidrofuran khan ở -78 oC với thời gian

khuấy qua đêm, đây là một phản ứng tương đối khó. Gần đây, Moreira báo cáo đã thực hiện phản ứng

ghép cặp chéo giữa tosilat 2,6-dimetil-1-dodecanil với bromur n-propilmagnesium nhưng không thành

công. Mặc dù tác giả đã cố gắng thay đổi tỉ lệ mol tác chất, lượng xúc tác, nhiệt độ nhưng sản phẩm thu

được không phải là sự tạo nối carbon–carbon mà là sản phẩm của phản ứng thế nhóm xuất tosilat bằng

bromur. Những nghiên cứu trong những năm gần đây chứng tỏ siêu âm [7,8,9] đã hoạt hóa rất tốt cho nhiều

loại phản ứng khác nhau. Với những phản ứng ở nhiệt độ thấp không thể thực hiện với bồn siêu âm thì

việc sử dụng thanh siêu âm sẽ khắc phục được nhược điểm này.

Trong báo cáo này, chúng tôi sử dụng siêu âm để hoạt hóa phản ứng ghép cặp chéo theo điều kiện

giống như của Schlosser . Phản ứng được biểu diễn theo Sơ đồ 1.

Sơ đồ 1. Phản ứng ghép cặp chéo giữa tosilat alkil và tác chất Grignar