TÓM TẮT

Đề tài nghiên cứu: “Khảo nghiệm 12 tổ hợp lúa lai và bước đầu nghiên cứu công nghệ sản xuất hạt giống lúa lai F1 hệ ba dòng thích hợp điều kiện Tây Nguyên” thuộc nội dung “Nghiên cứu hoàn thiện công nghệ sản xuất hạt giống lúa lai” hợp tác giữa Bộ môn Cây lương thực Rau Hoa Qủa, Khoa Nông học và Phòng Nghiên cứu và Phát triển, Công ty Cổ phần Giống Cây trồng Miền Nam. Đề tài được tiến hành tại khu thí nghiệm tại Trại Giống Cây trồng Lâm Hà, Lâm Đồng thuộc Công ty Cổ phần Giống Cây trồng Miền Nam. Thời gian thực hiện từ ngày 25/05/2008 đến ngày 04/10/2008.

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên RCBD (Random Complete Block Dezign), một yếu tố, ba lần nhắc lại với 12 nghiệm thức gồm 10 tổ hợp lúa lai khảo nghiệm: HR182, HR590, HR641, IR80112H, IR80127H, Nam Ưu 821, Nam Ưu 822, Nam Ưu 823, Nam Ưu 827, Nam Ưu 828; một tổ hợp lúa lai làm đối chứng là PAC 807 và giống lúa thường làm đối chứng VND 95 – 20.

Kết quả khảo nghiệm 12 tổ hợp lúa lai đã chọn ra được hai tổ hợp lai triển vọng nhất trong vụ Hè thu 2008 tại Lâm Hà, Lâm Đồng là IR80127H và Nam Ưu 828. Cả hai tổ hợp này có đặc trưng hình thái, đặc tính nông học tốt, năng suất cao hơn đối chứng, phẩm chất gạo ngon, thích hợp với điều kiện địa phương. Tổ hợp lai IR80127H: có thời gian sinh trưởng (TGST) 128 ngày; chiều cao cây 77,45 cm; cứng cây, lá đòng thẳng; rầy nâu cấp 1, đạo ôn cấp 2; không bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn; năng suất đạt 7,49 tấn/ha. Hạt gạo dài đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, độ bạc bụng cấp 3. Tổ hợp lai Nam Ưu 828: có TGST 131 ngày; chiều cao cây 81,25 cm; cứng cây, lá đòng thẳng; rầy nâu cấp 3, đạo ôn cấp 1; không bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn; năng suất đạt 6,70 tấn/ha. Hạt gạo dài đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, độ bạc bụng cấp 1. Bước đầu nghiên cứu công nghệ sản xuất hạt lai F1 hệ ba dòng đã rút kết được quy trình cơ bản nhân dòng mẹ CMS thích hợp điều kiện tại địa phương và đánh giá tình hình nghiên cứu, sản xuất lúa ưu thế lai tại nơi nghiên cứu.

[FONT=&]

MỤC LỤC

Trang tựa i

Lời cảm ơn ii

Tóm tắt iii

Mục lục iv

Danh sách các chữ viết tắt vii

Danh sách các hình viii

Danh sách các bảng ix

CHƯƠNG 1. MỞ ĐẦU 1

1.1. Sự cần thiết nghiên cứu 1

1.2. Mục tiêu đề tài 2

1.3. Phạm vi nghiên cứu 2

CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và ở Việt Nam 3

2.1.1. Sản xuất lúa gạo trên thế giới 3

2.1.2. Sản xuất lúa gạo ở Việt Nam 5

2.2. Lịch sử phát hiện và nghiên cứu ưu thế lai trên cây lúa 8

2.3. Cơ sở khoa học của công nghệ sản xuất lúa lai 9

2.3.1. Lúa lai hệ ba dòng 9

2.3.2. Lúa lai hệ hai dòng 11

2.3.3. Ưu điểm của lúa lai hệ hai dòng 12

2.4. Hiện trạng sản xuất lúa lai trên thế giới và Việt Nam 13

2.4.1. Sản xuất lúa lai trên thế giới 13

2.4.2. Sản xuất lúa lai ở Việt Nam 14

2.5. Nghiên cứu, phát triển lúa lai trên thế giới và Việt Nam 17

2.5.1. Nghiên cứu, phát triển lúa lai trên thế giới 17

2.5.2. Nghiên cứu, phát triển lúa lai ở Việt Nam 20

2.6. Một số tổ hợp lúa lai đang trồng phổ biến ở Việt Nam 22

2.7. Những trở ngại chính trong sản xuất lúa lai tại Việt Nam 23

2.8. Triển vọng, định hướng phát triển lúa lai Việt Nam và sự cấp thiết của đề tài 24

CHƯƠNG 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM 27

3.1. Phạm vi nghiên cứu 27

3.2. Thời gian và địa điểm thí nghiệm 27

3.2.1. Thời gian thí nghiệm 27

3.2.2. Địa điểm thí nghiệm 27

3.2.3. Đặc điểm và tính chất lý hóa tính khu đất thí nghiệm 27

3.2.4. Điều kiện khí hậu thủy văn trong thời gian thí nghiệm 28

3.3. Nội dung thí nghiệm 28

3.4. Vật liệu thí nghiệm 29

3.5. Phương pháp thí nghiệm 29

3.5.1. Bố trí thí nghiệm 29

3.5.2. Các biện pháp kỹ thuật canh tác đã áp dụng 31

3.5.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 32

3.5.3.1. Các chỉ tiêu đặc trưng hình thái 32

3.5.3.2. Các chỉ tiêu nông học, sinh lý 34

3.5.3.3. Khả năng chống chịu sâu bệnh 37

3.5.3.4. Năng suất và yếu tố cấu thành năng suất 40

3.5.3.5. Các chỉ tiêu phẩm chất gạo 40

3.6. Phương pháp xử lý và thống kê số liệu 41

CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 42

4.1. Kết quả khảo nghiệm 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 42

4.1.1. Đặc điểm hình thái của 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 42

4.1.2. Các chỉ tiêu nông học của 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 45

4.1.2.1. Thời gian sinh trưởng và phát dục 46

4.1.2.2. Động thái và tốc độ tăng trưởng chiều cao cây 47

4.1.2.3. Động thái và tốc độ đẻ nhánh 49

4.1.3. Chỉ tiêu sinh lý của 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 51

4.1.4. Khả năng chống chịu sâu bệnh của 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 52

4.1.5. Năng suất, yếu tố cấu thành năng suất 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 54

4.1.5.1. Số bông/m2 54

4.1.5.2. Tổng số hạt/bông 54

4.1.5.3. Số hạt chắc/bông 54

4.1.5.4. Tỷ lệ hạt lép (%) 54

4.1.5.5. Trọng lượng 1.000 hạt 55

4.1.5.6. Năng suất lý thuyết (NSLT) 55

4.1.5.7. Năng suất thực tế (NSTT) 55

4.1.6. Các chỉ tiêu phẩm chất gạo của 12 tổ hợp lúa lai triển vọng 57

4.1.7. Các tổ hợp lúa lai triển vọng nhất trong vụ Hè thu tại Lâm Hà, Lâm Đồng 58

4.2. Buớc đầu nghiên cứu công nghệ sản xuất hạt giống lúa lai F1 hệ ba dòng thích hợp điều kiện Tây Nguyên 58

4.2.1. Chọn ruộng và tổ hợp lai nhân dòng CMS 59

4.2.2. Kỹ thuật trên ruộng mạ 60

4.2.2.1. Thời gian gieo mạ 60

4.2.2.2. Kỹ thuật gieo mạ 60

4.2.3. Kỹ thuật trên ruộng cấy 61

4.2.4. Điều khiển các dòng bố, mẹ trỗ bông trùng khớp 61

4.2.5. Phun GA3 và thụ phấn bổ sung 62

4.2.6. Khử lẫn và thu hoạch 63

4.2.7. Thuận lợi và khó khăn về nghiên cứu, sản xuất lúa lai tại Lâm Hà 63

4.2.7.1. Thuận lợi 63

4.2.7.2. Khó khăn 63

CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 64

5.1. Kết luận 64

5.2. Đề nghị 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

PHỤ LỤC 68

Phụ lục 1: Hình ảnh thí nghiệm 68

[FONT=&]Phụ lục 2: Số liệu xử lý thống kê và tài liệu liên quan 7