Một trong những xu thế lớn trong quan hệ kinh tế quốc tế hiện nay là quá trình quốc tế hoá (hay còn gọi là toàn cầu hoá) và khu vực hoá. Toàn cầu hoá và khu vực hoá tạo điều kiện cho các quốc gia, các dân tộc xích lại gần nhau, hỗ trợ và bổ sung cho nhau. Xu thế này tác động đến sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia, tạo ra những thời cơ, những thuận lợi mà nếu biết tranh thủ, khai thác sẽ thúc đẩy nền kinh tế và sự thịnh vượng của các dân tộc.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia đều nỗ lực hoà nhập vào xu thế chung với mục đích tận dụng tối đa sự hợp tác quốc tế để tăng cường sức mạnh dân tộc.

Xuất phát từ nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực tiễn của các nước đi trước, Việt Nam đã sớm nhận thức được tính tất yếu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, mà lĩnh vực quan trọng nhất là hội nhập thương mại, và đề ra chủ trương hội nhập với nền kinh tế thế giới. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII đã xác định: "Xây dựng một nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới... Điều chỉnh cơ cấu thị trường để vừa hội nhập khu vực vừa hội nhập toàn cầu, xử lý đúng đắn lợi ích giữa ta và các đối tác". Từ năm 1995 trở lại đây, quá trình hội nhập của Việt Nam được đánh dấu bằng hai sự kiện nổi bật: trở thành thành viên của ASEAN và APEC. Việt Nam cũng đang tích cực đàm phán và thực hiện nhiều cải cách để gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO.

Hội nhập quốc tế là một tất yếu khách quan, lôi cuốn nhiều quốc gia tham gia. Tham gia vào quá trình hội nhập đòi hỏi mỗi nước phải kết hợp và xử lý đồng bộ nhiều yếu tố: từ quan điểm, chính sách, đường lối đến việc nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế, giải quyết mối quan hệ giữa hội nhập và bảo hộ mậu dịch, vấn đề chủ quyền quốc gia... Điều này đòi hỏi phải có cái nhìn toàn diện khi nghiên cứu vấn đề hội nhập. Điều này cũng phù hợp với nguyên tắc toàn diện của sự nhận thức khoa học.

Quan điểm toàn diện là một quan điểm rất đúng đắn trong lý luận và thực tiễn. Quan điểm này là một nguyên tắc phương pháp luận trong hoạt động nhận thức khoa học. Việc quán triệt quan điểm này trong việc nhận thức vấn đề hội nhập, từ đó đề ra những chủ trương, đường lối hội nhập đúng đắn của Đảng ta là một nhân tố quan trọng mang lại những thành công bước đầu của quá trình đổi mới và hội nhập với nền kinh tế thế giới của Việt Nam. Kể từ khi thực hiện quá trình đổi mới và mở rộng quan hệ kinh tế - thương mại đến nay, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật: tốc độ tăng trưởng GDP cao và ổn định, trung bình 8,2%/năm trong giai đoạn 1991 - 1997, riêng năm 1998 đạt 5,83% (do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính khu vực); vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được thực hiện chiếm khoảng 30% tổng vốn đầu tư xã hội; tốc độ tăng bình quân hàng năm của ngoại thương khoảng 25% giai đoạn 1991 - 1998...

Những thành công trên sẽ tiếp tục được nhân lên khi Việt Nam tham gia và thực hiện có hiệu quả các chương trình hợp tác của ASEAN (cụ thể là AFTA) và APEC. Cơ hội sẽ còn mở ra cho Việt Nam trong những năm tới khi WTO - một tổ chức thương mại lớn nhất toàn cầu - kết nạp Việt Nam làm thành viên chính thức. Tuy nhiên, dù muốn hay không, Việt Nam phải đối phó với các thách thức như: cạnh tranh ngày càng gay gắt, nền kinh tế dễ bị tổn thương, nền công nghiệp chế biến non trẻ bị đe doạ... Song đó cũng là những khó khăn chung đối với những nền kinh tế đang chuyển đổi như Việt Nam. Thực tế, Việt Nam, cũng như nhiều quốc gia khác, không thể lùi bước, vì hội nhập là con đường duy nhất đưa nền kinh tế tiến lên. Là một quốc gia chậm hơn trong quá trình hội nhập, Việt Nam sẽ phải nỗ lực hơn nữa để đổi mới toàn diện hơn, rút ngắn khoảng cách phát triển và tận dụng những thuận lợi do quá trình hội nhập mang lại. Việc xác định lộ trình hội nhập, điều chỉnh chính sách thương mại theo hướng tự do hoá, nâng cao hiệu quả và tính cạnh tranh của nền kinh tế là những việc cấp bách cần được thực hiện càng sớm càng tốt, đòi hỏi sự nỗ lực của Nhà nước, các Bộ ngành và bản thân các doanh nghiệp.

Thách thức và khó khăn rõ ràng là rất lớn, song Việt Nam đang nỗ lực thực hiện đầy đủ những cam kết đa phương và song phương, đưa thương mại Việt Nam sang một giai đoạn phát triển mới trong thế kỷ XXI. Từ AFTA đến APEC và WTO, Việt Nam sẽ hội nhập ngày càng sâu hơn vào kinh tế thế giới, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá, đưa nền kinh tế Việt Nam bắt kịp với các nước phát triển khác.

Tiểu luận Triết học gồm 3 nội dung sau:

I. Cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện.

II. Quan điểm toàn diện với vấn đề hội nhập thương mại của Việt Nam.

III. Những giải pháp chủ yếu đẩy nhanh quá trình hội nhập thương mại của Việt Nam.