(LV) - Một trong số những giá trị văn hóa dân gian truyền thống của người Mông là những nhạc cụ của dân tộc Mông, mà tiêu biểu là chiếc khèn - nhạc cụ gắn liền với đời sống và sinh hoạt của họ.

Trong những ngôi nhà gỗ của đồng bào Mông, khèn được treo ở vị trí trang trọng và dễ nhìn thấy nhất. Bạn tôi, một người am hiểu về khèn Mông bảo: “Vào nhà chỉ cần nhìn thấy chiếc khèn là người ta biết ngay trong nhà có đàn ông, hơn nữa đó là một người đàn ông mạnh mẽ và tài hoa”.

Tiếng khèn trong sinh hoạt văn hóa của người dân tộc Mông.

Niềm kiêu hãnh của chàng trai Mông

Lên 7 - 8 tuổi, con trai Mông bắt đầu học thổi khèn. “Học thổi khèn không dễ, để biết thổi thì ai cũng có thể làm được, nhưng để thổi thành bài, thành làn điệu thì người thổi phải có trí nhớ thật tốt. Trong 100 người chỉ có khoảng 1 - 2 người là thổi được khèn, và điều đó là một niềm kiêu hãnh của bất cứ chàng trai Mông nào”, anh Mùa A Của, dân tộc Mông (Mộc Châu, Sơn La) cho biết.

Dường như để chống chọi, thích nghi với sự khắc nghiệt nơi núi rừng, tiếng khèn của người Mông cũng mạnh mẽ, kiên cường như cuộc sống của họ vậy. Tiếng khèn thấm sâu vào máu thịt người Mông, thân quen như miếng "mèn mén" (bột ngô đồ) mẹ mớm từ lúc mới biết ăn dặm. Người già vẫn bảo: Tiếng khèn là phần hồn của người Mông, giữ tiếng khèn là giữ lấy bản sắc dân tộc mình.

Người dân tộc Mông có câu: “Người biết thổi khèn thì được uống rượu”, như thế đủ biết vị thế của khèn trong đời sống của đàn ông Mông. Người nào thổi khèn hay, múa khèn dẻo luôn nhận được sự quý mến, nể phục. Người Mông quan niệm rằng đã là con trai Mông thì dù trẻ hay già lúc nào cũng phải có cây khèn đi cùng. Qua cây khèn, tiếng khèn, cách thổi khèn mà cho thấy chàng trai đó có được sức mạnh về thể chất cũng như thể hiện được rằng người con trai đó có đời sống tinh thần mạnh mẽ. D