HỘI CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN

1. Phác hoạ những nét tiêu biểu của hội chọi trâu Đồ Sơn        

              Dù ai buôn đâu bán đâu

Mồng chín tháng tám trọi trâu thì về

Dù ai buôn bán trăm nghề

Mồng chín tháng tám thì về chọi trâu

              Người Đồ Sơn không còn nhớ tục chọi trâu trên quê cha đất tổ của mình có tù bao giờ, cùng với câu ca nhắn nhe tha thiết... những cụ già phơ phơ tóc bạc ở đây cũng chỉ trả lời rằng, đó là tục cổ, cổ xưa lắm rồi, khi các cụ mới cất tiếng khóc chào đời thì đã nghe thấy những tiếng reo hò ngày hội vang dậy cả chín hòn núi quy tụ vùng này!

              Tâm thức dân gian của người Đồ Sơn thường gắn phong tục cổ truyền này với những huyền thoại xa xưa. Đó là truyện kể về cô thôn nữ xinh đẹp tên là Đế do kết duyên với vua Thuỷ Tề sau có thai, dân làng phạt vạ, bọn hào lý đem cô ra dìm ở ngoài biển. Cô gái chết oan, hiển linh, nhân dân lập đền thờ, gọi là đền Bà Đế (bà Chúa), nơi bà bị dìm chết có nhiều cá, nên các vạn chài thường tranh nhau đến đánh. Sau đó mới đặt thành tục lệ tổ chức chọi trâu, con trâu của làng nào thắng thì mang ra biển tế Bà Chúa và dân chài làng đó được đánh cá ở bài săn. Còng từ đó dân Đồ Sơn không chỉ có tục chọi trâu, mà còn hát đúm nữa.

              Có người lại gắn tục chọi trâu với sự tích của người anh hùng nông dân áo vải Quận He Nguyễn Hữu Cầu phất cờ Đông Đạo Tổng quốc bảo dân địa tướng quân, chống lại nhà nước phong kiến tàn bạo, thối nát những năm tõ 1741 đến 1745. Để tưởng nhớ, kính trọng người anh hùng, nông dân mở hội múa cờ và chọi trâu.