MỞ ĐẦU

Tư tưởng coi trọng pháp luật trong trị nước có từ thời kỳ Xuân Thu với các đại biểu: Thương Ưởng, Quản Trọng, Thân Bất Hại nhưng Hàn Phi tử (280 - 233 trước Công nguyên) thời Chiến Quốc mới là người xây dựng thành một hệ thống tư tưởng triết học trong bốn trường phái lớn nhất của tư tưởng Trung Quốc (Nho, Mặc, Lão, Pháp)

Nếu như Quản Trọng, Thương Ưởng chỉ mới thấy cái quan trọng của phép tắc, Thân Bất Hại thêm được cái thế thì với Hàn Phi Tử, trị nước trở thành một cái thuật để người cai trị sử dụng mà ứng phó với mọi trường hợp. Hàn Phi tử là người lớn nhất của trường phái Pháp gia, nghiên cứu tư tưởng của Hàn Phi Tử sẽ thấy được toàn bộ tư tưởng Pháp gia.

Tư tưởng Hàn Phi tử dựa trên ba luận điểm triết học sau:

- Một là, kế thừa tư tưởng Đạo gia với đại biểu là Lão Tử thừa nhận tính khách quan và uy lực của những lực lượng khách quan mà ông gọi là Lý xem đó là cái chi phối quyết định mọi sự vận động của tự nhiên và xã hội. Con người vô vi chấp nhận khách quan không việc gì chống lại nó. Hàn Phi đã viết: "Trời có cái lẽ tự nhiên của nó, con người cũng có cái lẽ tự nhiên của nó"

- Hai là, thừa nhận sự biến đổi của xã hội, không có khuôn mẫu chung nào cho mọi xã hội. Do vậy, mỗi xã hội cần phải có một thuật riêng thích hợp. Đây là tư tưởng rất biện chứng của Hàn Phi tử

- Ba là, kế thừa quan niệm của Tuân tử cho rằng con người sinh ra vốn đã có những bản tính bất thiện như tham lam, vị kỷ, cầu lợi...