[FONT=Times New Roman]NỘI DUNG

[FONT=Times New Roman]Trong công cuộc đổi mới, phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách để tạo việc làm và bảo đảm việc làm cho người lao động như đẩy mạnh, tạo điều kiện thu hút đầu tư trong và ngoài nước; xây dựng các đề án, các chương trình giáo dục đào tạo nghề nghiệp cho người lao động; đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài Đặc biệt, Nhà nước ta đã ban hành pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi pháp luật, vẫn còn những hạn chế, bất cập nhất định cần được hoàn thiện để bảo vệ quyền lợi cho người lao động và góp phần ổn định và phát triển kinh tế đất nước.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]1. Thực trạng và những hạn chế của pháp luật về BHTN ở Việt Nam

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]Thất nghiệp là hiện tượng người lao động bị ngừng thu nhập do không tìm được một việc làm thích hợp trong trường hợp người đó có khả năng làm việc và sẵn sàng làm việc1. BHTN là sự bảo đảm bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị mất việc theo quy định của pháp luật, trên cơ sở đóng vào quỹ BHTN. BHTN là một bộ phận quan trọng cấu thành hệ thống pháp luật về an sinh xã hội, là một trong những trụ cột, một phần không thể thiếu của bảo hiểm xã hội (BHXH). Khi Nhà nước ta tiến hành sự nghiệp đổi mới, mở cửa phát triển nền kinh tế thị trường, để đảm bảo quyền lợi cho người lao động và đảm bảo phát triển kinh tế hài hòa với xã hội, Quốc hội đã ban hành Bộ luật Lao động (BLLĐ) năm 1994 (sửa đổi, bổ sung vào các năm 2002, 2006, 2007). BLLĐ năm 1994 mặc dù đã có quy định nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động khi thôi việc hoặc mất việc làm thì được hưởng chế độ trợ cấp thôi việc (Điều 42 BLLĐ 1994) và trợ cấp mất việc (Điều 17 BLLĐ 1994), nhưng chưa có quy định về BHTN. Do vậy, một trong những sửa đổi, bổ sung quan trọng trong BLLĐ sửa đổi, bổ sung năm 2002 là việc quy định về chế độ BHTN2 (Điều 140). Đây là một quy định rất chính xác và kịp thời, bởi thực ra, BHTN là một loại hình bảo hiểm chuyên biệt dành cho những người lao động thôi việc hoặc mất việc làm theo quy định pháp luật đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng có hiệu quả. Ở nước ta, BHTN ra đời đã tạo thêm một lưới an sinh nhằm hỗ trợ cho người lao động khi bị mất việc có thể vượt qua khó khăn và có cơ hội tìm được việc làm mới. Hơn nữa, BHTN tích hợp trong nó rất nhiều sự ưu đãi, người lao động đủ điều kiện luật định khi bị mất việc có thể được hưởng chế độ trợ cấp thất nghiệp, hưởng bảo hiểm y tế khi bị ốm đau và trong thời gian thất nghiệp còn được hỗ trợ học nghề, tìm kiếm việc làm. Do vậy, BHTN góp phần bảo vệ quyền lợi cho người lao động, đảm bảo công bằng xã hội và phát triển xã hội cân bằng.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]Luật Bảo hiểm xã hội ra đời năm 2006. Ngày 12/12/2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 127/2008/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về BHTN; ngày 22/01/2009, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTBVXH) có Thông tư số 04/2009/TT-BLDTBXH cụ thể hóa các quy định về chế độ BHTN. Đến ngày 16/10/2009, Bộ LĐTBVXH ban hành Thông tư số 34/2009/TT-BLDTBXH sửa đổi một số quy định của Thông tư 04//2009. Ngoài ra, Bộ Tài chính có Thông tư số 96/2009/TT-BTC ngày 20/5/2009 hướng dẫn chế độ tài chính đối với Quỹ BHTN. Các văn bản pháp luật trên đã quy định cụ thể về phạm vi và đối tượng áp dụng BHTN; nguyên tắc của BHTN, điều kiện, trình tự, thủ tục hưởng BHTN, về các chế độ của BHTN, mức, thời gian hưởng BHTN . Những quy định này đã tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước thực hiện quyền lợi cũng như trách nhiệm của mình trong việc tham gia đóng và chi trả BHTN cho người lao động.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]TÀI LIỆU

[FONT=Times New Roman](1) Xem Điều 20 Công ước số 102 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) về Quy phạm tối thiểu về an toàn xã hội, năm 1952.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](2) Điều 140 BLLĐ sửa đổi năm 2002 quy định: “1- Nhà nước quy định chính sách BHXH nhằm từng bước mở rộng và nâng cao việc bảo đảm vật chất, chăm sóc, phục hồi sức khoẻ, góp phần ổn định đời sống cho người lao động và gia đình trong các trường hợp người lao động ốm đau, thai sản, hết tuổi lao động, chết, bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, gặp rủi ro hoặc các khó khăn khác.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]Chính phủ quy định cụ thể việc đào tạo lại đối với người lao động thất nghiệp, tỷ lệ đóng BHTN, điều kiện và mức trợ cấp thất nghiệp, việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ BHTN”.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](3) Xem Phạm Thị Thuý Nga, Chính sách, pháp luật về BHTN ở Việt Nam hiện nay, Kỷ yếu Hội thảo “Chính sách, pháp luật về an sinh xã hội ở Việt Nam hiện nay” do Viện Nhà nước và Pháp luật phối hợp với Viện KAS - Cộng hòa Liên bang Đức tổ chức tại Hà Nội ngày 19, 20/4/2010, tr 15.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](4) Xem Báo cáo tình hình thực hiện BHTN tháng 1/2010

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman] http://www.vieclamvietnam.gov.vn/Qu%E1%BA%A3ntr%E1%BB%8B/Th%C3%B4ngtinti%E1%BB%87n%C3%ADch/Tint%E1%BB%A9c/tabid/82/CatID/43/ContentID/1522/Default.aspx.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](5) Xem Văn Hoàng “BHTN: Đăng ký ít vẫn vướng nhiều”, http://www.vietnamplus.vn/Home/Bao-hiem-that-nghiep-Dang-ky-it-van-vuong-nhieu/20101/31066.vnplus

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](6) Có 3 điều kiện hưởng BHTN (Điều 81 Luật BHXH 2006):

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman] 1. Đã đóng BHTN đủ mười hai tháng trở lên trong thời gian hai mươi bốn tháng trước khi thất nghiệp;

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman] 2. Đã đăng ký thất nghiệp với tổ chức BHXH;

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman] 3. Chưa tìm được việc làm sau mười lăm ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều này.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](7) Xem Thông tư 34/2009/TT-BLĐTBXH sửa đổi, bổ sung Thông tư số 04/2009/TT-BLĐTBXH.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](8) Xem thêm khoản 3, 4 Điều 2 Luật BHXH năm 2006 và Điều 2 Nghị định số 127/2008/ND-CP ngày 12/12/2008 về hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHTN.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](9) Xem Trung Nguyên: “Lao động Việt Nam ra nước ngoài: “ngọc thô” và rào cản”, 28/02/2010 06:47. http://www.hanoimoi.com.vn/newsdetail/xa_hoi/310639/lao-dong-viet-nam-ra-nuoc-ngoai-ngoc-tho-va-rao can.htm.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](10) Xem Xuân Hương: Nông thôn “bội thực” lao động dư thừa.; Nhịp cầu đầu tư 12/01/2009; http://www.nhipcaudautu.vn/article.aspx?id=223.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](11) Bởi xét cho cùng thì việc người sử dụng lao động khi không đúng đủ tiền BHXH trên cơ sở lương thực tế của người lao động, họ có thể tránh những thiệt hại trước mắt, nhưng lâu dài họ sẽ làm giảm niềm tin của người lao động, ảnh hưởng đến chất lượng công việc bởi việc làm đó của chủ sử dụng lao động làm ảnh hưởng đến phúc lợi của người lao động sau này, ảnh hưởng tới mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội của Nhà nước.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman](12) Tài khoản danh nghĩa là tài khoản ghi nhận số tiền mà người tham gia BHTN đã đóng góp, tuy nhiên họ lại không thể rút ra khi họ đang làm việc mà khi họ về hưu mà không bị thất nghiệp trong quá trình làm việc thì họ được BHTN trả lại số tiền mà họ đã tham gia đóng góp. Trên thế giới có nhiều quốc gia đã áp dụng tài khoản danh nghĩa đối với BHTN và cho thất rất hiệu quả.

[FONT=Times New Roman]

[FONT=Times New Roman]