Đề án môn học                                                         GVHD: T S. TrÇn Mai Hương

MỤC LỤC

MỤC LỤC              1

LỜI MỞ ĐẦU              5

CHƯƠNG I :              6

TỔNG QUAN VỀ NGUỒN VỐN ODA VÀ HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC CỦA NHẬT BẢN              6

1.1. Tổng quan về nguồn vốn ODA              6

1.1.1.Khái niệm về ODA              6

1.1.2. Đặc điểm của ODA              6

1.1.2.1. Vốn ODA mang tính ưu đãi              6

1.1.2.2. Vốn ODA mang tính ràng buộc              7

1. 1. 2. 3. ODA là nguồn vốn có khả năng gây nợ              8

1.1.3. Phân loại ODA              9

1.1.3.1. Theo nguồn vốn cung cấp              9

1.1.3.2. Theo tính chất              9

1.1.3.3.Theo mục đích              10

1.1.3.4. Theo điều kiện              10

1.1.3.5. Theo đối tượng sử dụng              10

1.1.4. Vai trò của ODA đối với sự phát triển của các quốc gia              11

1.1.4.1. Vai trò của ODA đối với nước tài trợ              11

1.1.4.2. Vai trò của ODA đối với nước nhận tài trợ              12

1.2. Hoạt động hỗ trợ phát triển chính thức của Nhật Bản              13

1.2.1. Các cơ quan quản lý và tổ chức cung cấp ODA tại Nhật Bản :              13

1. 2. 1. 1 Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản ( JIBIC)              14

1. 2. 1. 2 Cơ quan hợp tác và phát triển Nhật Bản ( JICA)              15

1.2.2.  Chính sách ODA của Nhật Bản              15

1. 2. 2. 1 Các chính sách cơ bản về ODA của Nhật Bản              16

• Hỗ trợ tinh thần tự lực của các nước phát triển               16

Triết lý quan trọng nhất của ODA của Nhật Bản là để hỗ trợ, giúp đỡ các nỗ lực tự phát triển các quốc gia dựa trên quản lý tốt, bằng cách mở rộng hợp tác phát triển nguồn nhân lực của họ, tổ chức xây dựng bao gồm : phát triển hệ thống pháp lý và kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng xã hội, đã cấu thành cơ sở cho các nước đang phát triển.Theo đó, Nhật Bản tôn trọng quyền sở hữu của các nước đang phát triển, và những nơi ưu tiên về chiến lược phát triển riêng. Trong việc thực hiện chính sách nêu trên, Nhật Bản sẽ ưu tiên hỗ trợ các nước đang phát triển nỗ lực hoạt động để theo đuổi hũa bình, dân chủ, bảo vệ quyền con người, như cũng như cải cách cơ cấu trong lĩnh vực kinh tế và xã hội.              16

• Tăng cường an ninh, an toàn cho con người.               16

Nhật Bản sẽ thực hiện nguồn vốn ODA để tăng cường năng lực của các cộng đồng địa phương thông qua phát triển nguồn nhân lực.  Để đảm bảo phẩm giá con người được duy trì ở tất cả các khâu, từ giai đoạn xung đột và phát triển đến giai đoạn xây dựng lại, Nhật Bản sẽ mở rộng hỗ trợ cho việc bảo vệ và trao quyền cho cá nhân.              16

• Đảm bảo sự công bằng               16

Trong xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ, Nhật Bản sẽ thực hiện các bước để đảm bảo sự công bằng. Điều này cần phải đạt được bằng cách xem xét đến tình trạng dễ bị tổn thương xã hội, và khoảng cách giữa người giàu và người nghèo cũng như khoảng cách giữa các vùng khác nhau trong việc phát triển quốc gia. Trong đó, quan điểm về bình đẳng giới là quan trọng.  Nhật Bản sẽ nỗ lực hơn nữa để cải thiện tình trạng của phụ nữ, cho xem xét đầy đủ đến sự tham gia tích cực của phụ nữ trong quá trình phát triển, và để đảm bảo rằng phụ nữ gặt hái lợi ích từ phát triển.              16

• Tận dụng kinh nghiệm, chuyên môn.               16

Nhật Bản sẽ tận dụng kinh nghiệm riêng của mình trong phát triển kinh tế và xã hội cũng như trong hợp tác kinh tế khi hỗ trợ sự phát triển của các nước đang phát triển. Nhật Bản cũng sẽ sử dụng công nghệ tiên tiến của mình, giám định, nguồn nhân lực, và các tổ chức để hỗ trợ các nước đang phát triển.              17

• Hợp tác với cộng đồng quốc tế               17

Nhật Bản sẽ tham gia vào quá trình hợp tác quốc tế, và cố gắng để đóng vai trò hàng đầu.  Song song với nỗ lực đó, Nhật Bản sẽ theo đuổi sự hợp tác với tổ chức Liên Hợp Quốc, các tổ chức tài chính quốc tế, các nước tài trợ khác, các tổ chức phi chính phủ, tư nhân, các công ty, và các tổ chức khác.  Trong đó, Nhật Bản sẽ tăng cường hợp tác với tổ chức quốc tê có chuyên môn và chính trị trung lập, và sẽ nỗ lực để đảm bảo rằng chính sách của Nhật Bản được phản ánh một cách thích hợp trong việc quản lý của các tổ chức. Ngoài ra, Nhật Bản sẽ tích cực thúc đẩy hợp tác Nam - Nam hợp tác với nhiều nước đang phát triển tiên tiến ở châu Á và các khu vực khác.  Nhật Bản cũng sẽ tăng cường phối hợp với các khuôn khổ hợp tác khu vực, và sẽ hỗ trợ rộng hợp tác khu vực đó bao gồm một số nước.              17

1. 2. 1. 2 Cơ chế vay vốn ODA của Nhật Bản              17

CHƯƠNG II:              19

THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA CỦA NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM TỪ NĂM 1993 ĐẾN NĂM 2009              19

2. 1 Tình hình thu hút và vận động ODA Nhật Bản tại Việt Nam:              19

2.2. Tình hình thực hiện ODA Nhật Bản tại Việt Nam :              21

2. 2. 1 Quy mô vốn giải ngân :              21

2.2.2. Cơ cấu vốn ODA của Nhật Bản tài trợ cho Việt Nam              26

2. 2. 2. 1 Theo loại hình viện trợ :              26

·              Hỗ trợ kỹ thuật              29

2.2.2.2. Cơ cấu theo lĩnh vực Việt Nam được ưu tiên sử dụng ODA của Nhật Bản :              29

Nhật Bản tập trung hỗ trợ Việt Nam trong một số lĩnh vực :              29

- Phát triển nguồn nhân lực và xây dựng thể chế;              29

- Hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng;              29

- Phát triển nông nghiệp và xúa đói giảm nghèo;              30

- Hỗ trợ phát triển giáo dục và y tế;              30

- Cấp thoát nước và phát triển đô thị.              30

Trong những lĩnh vực này thì phát triển cơ sở hạ tầng là lĩnh vực được ưu tiên nhiều nhất, lượng vốn ODA Nhật Bản hỗ trợ cho Việt Nam chủ yếu vào lĩnh vực này. Sự hỗ trợ của Nhật Bản đóng một vai trò đáng kể trong quá trình phát triển của Việt Nam.              30

a. Phát triển nguồn nhân lực và xây dựng thể chế              30

b. Hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng :              31

c. Phát triển nông nghiệp và xúa đói giảm nghèo :              32

d. Hỗ trợ phát triển giáo dục và y tế :              34

e. Cấp thoát nước và phát triển đô thị :              37

2.3. Tình hình quản lý vốn ODA tại Việt Nam :              38

2.4. Những thành tựu và hạn chế trong tiếp nhận và sử dụng ODA Nhật Bản của Việt Nam :              39

2.4. 1 Những thành tựu đạt được trong quá trình sử dụng ODA Nhật Bản :              39

2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại trong quá trình Việt Nam thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA Nhật Bản :              43

CHƯƠNG III              47

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THU HÚT VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ ODA CỦA NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM              47

3. 1 Xu hướng ODA Nhật Bản vào Việt Nam trong thời gian tới :              47

3. 2 Quan điểm của Việt Nam trong thu hút ODA của Nhật Bản trong thời gian tới :              48

3.3. Một số giải pháp nhằm thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA Nhật Bản tại Việt Nam :              50

3. 3. 1 Nhóm giải pháp về chính sách và thể chế :              50

3.3.2. Nhóm giải pháp tăng cường năng lực thu hút và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA :              53

KẾT LUẬN              57

TÀI LIỆU THAM KHẢO              57

SV: Nguyễn Hà Trang                                                       Lớp: Kinh tế đầu tư 49D