MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), dân chủ hóa đời sống xã hội đã được Đảng Cộng sản Việt Nam xác định là mét trong những vấn đề cốt lõi. Ngay từ khi khởi xướng đường lối đổi mới này, Đảng ta đã coi việc xây dựng nền dân chủ XHCN không chỉ là mét trong những nội dung thể hiện bản chất của chế độ ta, mà còn là một động lực không thể thiếu của công cuộc xây dựng chế đội xã hội tốt đẹp đó.

Là tổ chức thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, Nhà nước pháp quyền XHCN - Nhà nước của dân, do dân và vì dân mà chúng ta đang từng bước xây dựng - cần phải có đủ quyền lực, đủ khả năng định ra luật pháp và tổ chức, quản lý mọi mặt đời sống xã hội bằng luật pháp, theo pháp luật. Trong Nhà nước đó, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân. Để bảo đảm trên thực tế mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực, bản thân Nhà nước đó phải tự đổi mới, phải tác động hiệu quả ngày càng cao tới việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân. Song đây lại là một vấn đề hoàn toàn không đơn giản.

Trong những năm tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng XHCN, trong đó có đổi mới hệ thống chính trị, việc đổi mới hệ thống tổ chức nhà nước, cải cách bộ máy hành chính, kiện toàn các cơ quan nhà nước để thực hiện có hiệu quả chức năng quản lý của Nhà nước, để nâng cao từng bước vai trò của Nhà nước trong việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân đã trở thành vấn đề quan tâm hàng đầu của các chính khách và giới nghiên cứu lý luận nước ta. Trong đó, vấn đề xác định vai trò của Nhà nước ta đối với việc thực hiện và phát huy quyền dân chủ của nhân dânViệt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay luôn chiếm vị trí đặc biệt. Song, đến nay không phải mọi vấn đề đã được giải quyết một cách thấu đáo trên bình diện lý luận.

Trên thực tế, thực tiễn của 15 năm tiến hành đổi mới hệ thống chính trị, đổi mới Nhà nước, thực hiện dân chủ hóa đời sống xã hội đã đem lại cho chúng ta những kinh nghiệm quý báu về tổ chức nhà nước, về việc phát huy quyền làm chủ của quần chúng nhân dân lao động. Bên cạnh những thành tựu mà chúng ta đã đạt được trên nhiều lĩnh vực thì ở nhiều nơi vẫn còn có tình trạng vừa thiếu dân chủ, vừa thiếu kỷ cương; trật tự xã hội yếu kém, quyền làm chủ của nhân dân bị vi phạm, sự tác động của các cơ quan nhà nước đến việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân còn kém hiệu quả. Trong khi đó, sự vận động và phát triển của xã hội ta hiện nay đang đòi hỏi phải có những thay đổi căn bản trong tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của Nhà nước, phải nâng cao hơn nữa hiệu quả tác động của Nhà nước tới việc mở rộng và phát huy quyền dân chủ của nhân dân. Đây đang là một đòi hỏi thực tiễn mà chúng ta không thể né tránh.

Như vậy, có thể nói, cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn, vấn đề xác định vai trò của Nhà nước tới việc mở rộng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân ta hiện nay vẫn đang là vấn đề có tính thời sự cấp bách.

Tõ những suy nghĩ đó, chúng tôi chọn vấn đề "Vai trò của Nhà nước đối với việc thực hiện quyền dân chủ của nhân dân ở Việt Nam hiện nay" làm đề tài cho luận án tiến sĩ triết học của mình.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Xung quanh đề tài này, ở nước ta trong những năm gần đây, nhiều Văn kiện của Đảng và Nhà nước, nhiều bài phát biểu quan trọng của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã đưa ra những