1.1. Nguyễn Trãi là một tác gia lớn của văn học Việt Nam thời trung đại, là khí phách của dân tộc, là tinh hoa của dân tộc. Sự nghiệp và tác phẩm của Nguyễn Trãi là một bài ca yêu nước và tự hào dân tộc” [50, 13]. Văn chương Nguyễn Trãi là thứ văn chương có sức mạnh bằng mười vạn quân, “có đủ sức để sửa sang việc đời” (Ngô Thế Vinh) Vì thế, cho đến nay, đã có hàng trăm học giả trong và ngoài nước nghiên cứu về Nguyễn Trãi, tập trung ở ba mặt lớn sau: Nguyễn Trãi – một con người mang tầm vóc lớn trong lịch sử dân tộc; Nguyễn Trãi – một nhà tư tưởng vĩ đại; và Nguyễn Trãi – một nhà văn xuất sắc trên nhiều thể loại văn học.

Xét trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Trãi chúng ta có thể thấy văn chữ Hán của Nguyễn Trãi chủ yếu là văn chính luận. Văn chính luận của Nguyễn Trãi có nội dung yêu nước sâu sắc và tính chiến đấu cao. Chính vì thế việc nghiên cứu và tìm hiểu nội dung và nghệ thuật văn chính luận của Nguyễn Trãi là một việc làm có ý nghĩa đối với công tác nghiên cứu và giảng dạy văn học. Quân trung từ mệnh tập là một tác phẩm văn chính luận xuất sắc, phản ánh tình hình địch và ta trong các giai đoạn chính của cuộc kháng chiến. Quân trung từ mệnh tập không phải chỉ là những văn bản ngoại giao đơn thuần mà là các bài văn chiến đấu, ở đó đã phát biểu lên chủ nghĩa ái quốc và tư tưởng nhân nghĩa với những đặc sắc về mặt bút pháp luận chiến của Nguyễn Trãi. Nghiên cứu Quân trung từ mệnh tập trong cái nhìn đối chiếu, so sánh với các tác phẩm văn chính luận có ý nghĩa lịch sử của dân tộc ta (Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Tuyên ngôn độc lập…) sẽ thấy được quá trình phát triển về nghệ thuật của những áng văn mang nặng tấm lòng với đất nước non sông.

Tìm hiểu về nghệ thuật văn chính luận trong Quân trung từ mệnh tập không những giúp người nghiên cứu có thể giới thiệu tập văn sử dụng trong quân đội mà Nguyễn Trãi đã thay mặt Lê Lợi soạn thảo mà còn giúp người viết có được cái nhìn xuyên suốt quá trình phát triển của văn chính luận trong lịch sử văn học Việt Nam.

1.2. Về tác phẩm Quân trung từ mệnh tập các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu trên các mặt: nội dung tư tưởng, nghệ thuật luận chiến. Trong luận văn này chúng tôi chọn hướng nghiên cứu đi sâu về nghệ thuật và đặc biệt chú trọng đến mô hình kết cấu lập luận của những bức thư theo từng đối tượng tiếp nhận.

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm ba chương.

Chương 1: Vài nét về tác phẩm Quân trung từ mệnh tập

Chương 2: Sức mạnh chiến đấu của tập văn xét từ phương diện nghệ thuật

Chương 3: Kết cấu mô hình các bức thư thông qua cách phân loại đối tượng của Nguyễn Trãi.