A.   ĐẶT VẤN ĐỀ

Cuối thế kỉ XX, trước cuộc khủng hoảng trầm trọng về kinh tế - xó hội, các nước XHCN đã chuyểnđổi từ  nền kinh tế kế hoạch húa tập trung sang nền kinh tế thị trường. Dù với phương thức chuyểnđổi khác nha, những bướcđi và mứcđộ thành công khác nhau nhưng thực tế cho thấy những kết quả tốt hơn so với trước khi chuyểnđổi. Đó là sựổnđịnh kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, phục hồi và bướcđầu tăng trưởng kinh tế; các thể chế của nền kinh tế thị trườngđã dõầndần hình tha nhf và phát huy tác dụng tích cực song song với việc chuyểnđổi hệ thống pháp luật và thiết chế Nhà nước; từ nội dung độn phương thức quản lí kinh tếở các nướcđãđược chuyểnđổi. Tuy không phải tất cả các nước chuyểnđổi từ nền kinh tế kế hoạchhúa tập trung sang nền kinh tế thị trườngđều giữđịnh hướng XHCN nhưng từ thực tiễn của công cuộc chuyểnđổi sang nền kinh tế thị truờngở một số nước, có thể rút ra được những vấnđề chung như sau:

Một là không thể có một mô thứcđồng nhất và giảnđơn cho mọi nước trong chuyểnđổi. Hai là Nhà nướcđóng vai trò rất quan trọng và tích cực trong quá trình cải cách chuyểnđổi. Có thể khẳngđịnh rằng chất lượng của chớnh sách Nhà nước cũng như sựđiều tiết có hiệu quả của Nhà nước mới cóý nghĩa quyếtđịnh sự thành công của công cuộc chuyểnđổi (Xem: Nguyễn Minh Tú, Về mô hình chuyển đổi kinh tế của một số nước và định hướng vận dụng ở VIệt Nam, Nxb Chớnh trị Quốc gia,h.1997,tr.24, 49-50). Ba là quá trình chuyểnđổi sang nền kinh tế thị trườngđòi hỏi sựđồng bộ không phải chỉ trong các chớnh sách kinh tế mà cũn cả hệ thống thể chế, cơ cấu xó hội, những thiết chế Nhà nước và hệ thống lập pháp (Xem Mười vấn đề lớn về kinh tế hiện đại, Viện NCQLTƯ, H.1995,tr.66).

Như vậy, với những quan niệm về vai trò kinh tế của Nhà nước trên thế giới nhưđã nêu trên, có thể thấy cuộc tỡm kiếm mô hình kinh tế hợp lí và chức năng đích thực của Nhà nước trong lĩnh vực kinh tếở các nước từ xưa đến nay vẫnđang tiếp tục. Mỗi mô hình kinh tế cũng như mỗi lí thuyết kinh tếở các nướcđều có những yếu tố hợp lí và những giá trị tham khảo nhấtđịnh; đặc biệt là vấnđề chức năng tổ chức, quản lí của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường hiệnđại và chức năng của Nhà nước XHCN trong quá trình chuyểnđổi từ nền kinh tế kế hoạch húa tập trung sang nền kinh tế thị truờng là những vấnđề cóý nghĩa to lớnđối với sự nghiệpđổi mớiở Việt Nam.

Đó cũng chớnh là cơ sở lí luận và thực tiễn trong lịch sử quốc tế cho việc nhận thức vai trò và chức năng tổ chức, quản lí kinh tế của Nhà nước Cộng hũa XHCN Việt Nam. Trên cơ sở phõn tíchtình hình cụ thể của nước ta trong giai đoạnđầu của thời kì quáđộ, tổng kết việc tổ chức và quản lí kinh tế trong thời gian qua, Đại hộiĐảng cộng sản Việt Nam lần thứ VI đã khẳngđinh “Tư tưởng chỉđạo của kế hoạch và các chớnh sách kinh tế là giải phúng mọi năng lực sản xuất hiện có, khai thác mọi khả năng tiềm tàng củađất nước và sử dụng có hiệu quả sự giúpđỡ quốc tếđể phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuấtđi đôi với xõy dựng và củng cố quan hệ sản xuất”. Tư tưởng chỉđạođó thể hiện trong các chớnhsách và biện pháp lớn chỉđạo nội dung của chức năng tổ chức và quản lí kinh tế của Nhà nước ta.

Trong phạm vi bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu chức năng tổ chức, quản lí của nhà nước XHCN trong lĩnh vực kinh tế của nước Cộng hũa XHCN ViệtNam.