đặt vấn đề ung thư trực tràng đã được nghiên cứu từ rất lâu. theo y văn, căn bệnh này đã được đề cập từ thời cổ đại với những khuyến cáo chữa trị nội khoa [41]. năm 1836, lisfranc lần đầu tiên thực hiện phẫu thuật điều trị ung thư trực tràng. nhưng phải đến thế kỷ 20, ung thư trực tràng mới được nghiên cứu sâu hơn ở mọi phương diện, với những công trình nổi tiếng của edouard quenu - w. e. miles, w.w. babcock, cuthbert dukes, a. g. park, m. malafosse [46] [57]. hiện nay, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng (trong đó hơn 50% là ung thư trực tràng) trên toàn thế giới không ngõng tăng lên. tại mỹ, theo ước tính năm 2008, ung thư đại trực tràng đứng hàng thứ ba ở cả hai giới [102]. tại châu âu, năm 2006, ung thư đại trực tràng đứng hàng thứ 3 ở...