VỀ BỐI CẢNH LỊCH SỬ, XÃ HỘICỦA PHONG TRÀO THỨC TỈNH DÂN TỘC TRUNG HOA - PHONG TRÀO NGŨ TỨ

PGS. Nguyễn Văn Hồng

Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn

Đại học Quốc gia Hà Nội

              Phong trào Ngũ tứ (ngày 4 tháng 5 năm 1919) đã đi vào lịch sử như mét sự kiện đánh dấu bước ngoặt của lịch sử Trung Quốc. Đó là sự kiện đánh dấu độ chín của mét giai đoạn phát triển về tư tưởng của cách mạng Trung Quốc. Có lẽ chính vì vậy mà có nhiều sử gia, nhà chính trị Trung Quốc đã xem phong trào này như mốc mở đầu của giai đoạn lịch sử hiện đại.

              Phong trào Ngũ tứ nổ ra ở Bắc Kinh và sau lan toả ra hầu khắp Trung Quốc, là kết quả phát triển của quá trình đấu tranh của nhân dân Trung Quốc qua những chặng dường cứu nước bị thất bại. Nhân dân Trung Quốc trước sự xỉ nhục của dân tộc, trước sự xâu xé, bắt nạt của chủ nghĩa đế quốc đã đứng lên đấu tranh.

              Nhìn vào thời gian bùng nổ từ ngày 4 tháng 5 năm 1919 đến ngày 28 tháng 6, trước sức đấu tranh của phong trào yêu nước chống đế quốc phong kiến của quần chúng nhân dân, học sinh sinh viên, đoàn sứ của Trung Quốc đã buộc không kí tên vào Hoà ước Paris, ta thấy rõ sự giác ngộ về sức mạnh dân tộc, tinh thần đoàn kết đấu tranh của dân tộc Trung Hoa đã bước sang mét giai đoạn mới.

              1. Quân phiệt và đế quốc thống trị và nhiệm vụ lịch sử chống đế quốc phong kiến

              Như ta biết, cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911 đã đánh đổ vương triều Mãn Thanh, nhưng thành quả cách mạng đã bị Viên Thế Khải và bọn quân phiệt Bắc Dương cướp mất. Các chiến sĩ cách mạng cộng hoà bị sát hại, Tôn Trung Sơn bị đánh đuổi. Viên Thế Khải âm mưu khôi phục chế độ phong kiến, lên ngôi vương vị. Năm 1916, Viên Thế Khải chết. Trung Quốc thành một