Download: Tiểu luận môn lịch sử địa phương: Vài nét về lịch sử làng Thổ Ngọa

Theo “Quảng Bình nước non và lịch sử” do cụ Nguyễn Tú sưu tầm và biên soạn, Sở Văn Hoá Thông Tin Quảng Bình xuất bản năm 1948 thì vùng đất này xưa kia thuộc châu Bố Chính của nước Chiêm Thành. Từ khi nước Đại Việt giành được chủ quyền, thoát khỏi ách nô lệ của phong kiến phương Bắc, do bất hoà, hai nước Đại Việt và Chiêm Thành nhiều lần đụng độ quân sự. Nhà Tống xâm lược tuy đã bị Lê Hoàn đánh bại vẫn chưa từ bỏ âm mưu chiếm lại Đại Việt nên đã liên kết với Chiêm Thành để tấn công Đại Việt từ hai phía. Biết rõ âm mưu nham hiểm của kẻ thù, Vua Lý Thánh Tông quyết định phải khống chế Chiêm Thành ở Phía Nam mới cự được Tống ở phí Bắc. Vua tự cầm quân tiến vào đất Chiêm. Lý Thường Kiệt được cử làm Đại tướng tiên phong kiêm chức thống soái. Thua trận, vua Chiêm Thành là Chế Củ đã phải đầu hàng, xin dâng ba châu Bố Chính, Địa Lý, Ma Linh để được tha mạng. Châu Bố Chính cùng với hai châu Địa Lý, Ma Linh được nhập nước Đại Việt năm 1069