Nghiệp vụ thị trường mở được Ngân hàng Anh áp dụng đầu tiên từ trước năm 1914. Vào thời gian này, lãi suất tái chiết khấu của Ngân hàng Anh được sử dụng như công cụ chủ yếu để kiểm soát tín dụng. Tuy nhiên công cụ này tỏ ra kém hiệu lực khi lãi suất thị trường tiền tệ giảm liên tục, điều này buộc NH Anh phải tìm kiếm công cụ có hiệu quả hơn để điều chỉnh lãi suất thị trường theo hướng mong muốn. Và nghiệp vụ thị trường mở xuất hiện với những cách thức áp dụng đầu tiên như: bán chứng khoán Chính phủ đồng thời hứa mua lại nó vào một ngày xác định trong tương lai, vay trên thị trường hoặc từ người môi giới với đảm bảo bằng chứng khoán Chính phủ, bán hẳn các chứng khoán Chính phủ,…

Cùng thời gian này, NHTW Thụy Sỹ cũng sử dụng nghiệp vụ bán các chứng khoán Chính phủ nhằm thu hút lượng vốn khả dụng dư thừa.

Được thành lập vào năm 1913, ban đầu Ngân hàng dự trữ Liên bang Mỹ cũng sử dụng nghiệp vụ thị trường mở như một công cụ bổ sung cho chính sách tái chiết khấu.

Cho đến năm 1920, nghiệp vụ thị trường mở ở các nước này cũng vẫn chỉ được sử dụng như công cụ bổ trợ cho lãi suất tái chiết khấu trở nên hiệu quả. Nhưng sau đó hiệu quả và tầm quan trọng của nghiệp vụ thị trường mở ngày càng tăng lên. Cho đến nay,nghiệp vụ thị trường mở được sử dụng như một công cụ chính sách tiền tệ hiệu quả nhất ở hầu hết NHTW các nước, từ những nước phát triển cho đến những nước đang phát triển châu Á, châu Mỹ- Latinh, các nước Đông Âu, NHNN Việt Nam cũng không nằm ngoài những nước này.

Nghiệp vụ thị trường mở là các biện pháp thực thi chính sách tiền tệ mà theo đó ngân hàng Trung ương của một nước kiểm soát cung tiền của nước đó bằng cách mua bán các chứng khoán do chính phủ phát hành hoặc các công cụ tài chính khác. Nghiệp vụ này được thực hiện căn cứ theo các mục tiêu của chính sách tiền tệ, như lãi suất hay tỉ giá.

Khi mà hầu hết tiền tệ ngày nay tồn tại dưới dạng điện tử thay vì dưới dạng tiền giấy hay tiền xu, thì các nghiệp vụ thị trường mở có thể được tiến hành một cách khá đơn giản thông qua các lệnh giao dịch điện tử làm tăng, giảm số tiền mà ngân hàng có trong tài khoản gửi tại ngân hàng Trung ương, để đổi lại các công cụ tài chính. Khi muốn tăng cung tiền, Ngân hàng Trung ương sử dụng lượng tiền mới được tạo ra để mua lại các công cụ tài chính trên thị trường mở, như trái phiếu Chính phủ, ngoại tệ hay vàng. Ngược lại, nếu ngân hàng Trung ương bán những tài sản trên ra thị trường mở, lượng tiền mà các ngân hàng thương mại nắm giữ sẽ hạ xuống, dẫn đến việc giảm cung tiền.

Kết cấu đề tài:

I- Một số vấn đề chung về nghiệp vụ thị trường mở:

II- Tầm quan trọng của nghiệp vụ thị trường mở đối với NHNN Việt Nam: