Uỷ ban Basel về giám sát nghiệp vụ ngân hàng là một Uỷ ban bao gồm các chuyên gia giám sát hoạt động ngân hàng được thành lập bởi các Thống đốc Ngân hàng Trung ương của nhóm G10, năm 1975. Uỷ ban này bao gồm đại diện cao cấp của các cơ quan giám sát nghiệp vụ ngân hàng và bản thân ngân hàng TƯ của các nước Bỉ, canda, Pháp, Đức, Italia, Nhật bản, Hà Lan, Thuỵ điển, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ. Uỷ ban tổ chức họp thường niên tại trụ sở Ngân hàng thanh toán quốc tế tại Washington hoặc tại Thành Phố Basel - Thuỵ Sỹ. Ban thư ký thường trực của Uỷ ban này cũng có trụ sở làm việc tại Thủ Đô Washington – Hoa Kỳ.

Quan điểm của Uỷ Ban này là : Sự yếu kém trong hệ thống ngân hàng của một quốc gia, dù là quốc gia phát triển hay đang phát triển, có thể đe doạ đến sự ổn định về tài chính trong cả nội bộ quốc gia đó và trên trường quốc tế. Nhu cầu cần nâng cao sức mạnh của hệ thống tài chính nhất thiết phải được nhiều quốc gia, tổ chức trên thế giới nói chung và Uỷ ban Basel về Giám sát Nghiệp vụ ngân hàng nói riêng đặc biệt quan tâm.

Uỷ ban Basel về Giám sát Nghiệp vụ ngân hàng đã tham gia hoạt động trong nhiều năm qua cho quan điểm và sứ mạng này, dưới cả hình thức trực tiếp và thông qua các mối liên hệ với chuyên gia giám sát nghiệp vụ ngân hàng ở các quốc gia khác nhau trên toàn cầu. Trong vòng hơn hai năm rưỡi qua, Uỷ ban này đã luôn xem xét tìm các biện pháp tốt nhất tăng cường mọi nỗ lực củng cố công tác giám sát chuẩn mực ở tất cả các quốc gia thông qua việc thiết lập mối quan hệ tốt với các nước nằm ngoài nhóm G-10, ngoài các hoạt động trước đây đã được thiết lập thúc đẩy công tác giám sát tốt hơn tại các nước trong nhóm. Cụ thể Uỷ ban đã xây dựng và xuất bản hai ấn phẩm sau:

- Một bộ các Nguyên tắc cơ bản cho việc giám sát hoạt động của ngân hàng một cách có hiệu quả (hệ thống các nguyên tắc và chuẩn mực về biện pháp thận trọng); và

- Bộ sách hướng dẫn (được cập nhật định kỳ) với các khuyến nghị hiện nay của Uý ban Basel, các hướng dẫn và tiêu chuẩn, hầu hết được kèm với các hướng dẫn tham khảo trong tài liệu Nguyên tắc cơ bản.

Trong khuôn khổ bài viết này, tôi sẽ cố gắng giới thiệu khái quát nhất hệ thống các nguyên tắc và chuẩn mực về biện pháp thận trọng theo khuyến cáo của Uỷ Ban Basel cho hoạt động ngân hàng có hiệu quả.

2. Hệ thống các nguyên tắc và chuẩn mực về biện pháp thận trọng theo khuyến cáo của Uỷ ban Basel:

Các Nguyên tắc cơ bản Basel được soạn thảo là một tài liệu tham chiếu dành cho chuyên gia giám sát và cán bộ khác ở các quốc gia và cả trên phạm vi quốc tế. Các nguyên tắc này sẽ giúp ích nhiều cho chuyên gia giám sát của các quốc gia, nhiều chuyên gia đã và đang tích cực vận dụng để nâng cao hiệu quả của hệ thống giám sát hiện tại. Các nguyên tắc này đã được thiết kế cho các chuyên gia giám sát, nhóm giám sát khu vực và thị trường nói chung, dễ áp dụng và kiểm chứng. Uỷ ban Basel sẽ cùng với các tổ chức liên quan khác đóng vai trò nhất định trong việc giám sát tiến độ của các quốc gia trong việc áp dụng các Nguyên tắc này. Uỷ ban cũng đã đề nghị IMF, WB và các tổ chức liên quan khác áp dụng các Nguyên tắc này trong quá trình hỗ trợ cho các nước nâng cấp hệ thống giám sát trong nỗ lực thúc đẩy nền kinh tế vĩ mô và ổn định thị trường tài chính toàn cầu. Việc thực hiện Nguyên tắc này được tổng kết tại cuộc Hội thảo Quốc tế của Giám sát viên Ngân hàng tổ chức vào tháng 10 năm 1998 và hai năm một lần sau đó.

Uỷ Ban Basel đưa ra 25 nguyên tắc cơ bản cần thiết đảm bảo cho hệ thống giám sát hoạt động có hiệu quả. Nội dung chính của các nguyên tắc này xin được tóm tắt như sau (theo các cụm chủ đề):