CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP NHẤT KINH DOANH

VÀ KẾ TOÁN HỢP NHẤT KINH DOANH

1.1 Một số vấn đề về Hợp nhất kinh doanh

1.1 .1 Khái niệm

Hợp nhất kinh doanh là việc kết hợp các doanh nghiệp riêng biệt hoặc các hoạt động kinh doanh riêng biệt thành một đơn vị báo cáo.

Kết quả của phần lớn các trường hợp hợp nhất kinh doanh là một doanh nghiệp (bên mua) nắm được quyền kiểm soát một hoặc nhiều đơn vị kinh doanh khác (bên bị mua). Nếu một doanh nghiệp nắm quyền kiểm soát một hoặc nhiều đơn vị khác không phải là các hoạt động kinh doanh thì việc kết hợp các đơn vị này không phải là hợp nhất kinh doanh. Khi một doanh nghiệp mua một nhóm các tài sản hoặc các tài sản thuần nhưng không cấu thành một hoạt động kinh doanh thì phải phân bổ giá phí của tài sản đó cho các tài sản và nợ phải trả có thể xác định riêng rẻ trong nhóm tài sản đó dựa trên giá phí hợp lý tại ngày mua.

1.1.2 Phân loại Hợp nhất kinh doanh

Hợp nhất kinh doanh để cùng hình thành nên một hoặc nhiều hoạt động kinh doanh có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như:

1.1.2.1 Phân loại hợp nhất theo cấu trúc của doanh nghiệp

Dựa vào cấu trúc của từng doanh nghiệp, có khá nhiều hình thức hợp nhất khác nhau. Sau đây là một số loại hợp nhất doanh nghiệp:

(1) Hợp nhất cùng ngành (hay còn gọi là hợp nhất theo chiều ngang): là sự hợp nhất của 2 công ty cùng cạnh tranh trực tiếp và chia sẻ cùng dòng sản phẩm

Trang 2

và thị trường, hai công ty này cùng kinh doanh 1 loại sản phẩm, dịch vụ, theo xu hướng này thì đối thủ cạnh tranh trên thương trường của doanh nghiệp sẽ giảm xuống.

(2) Hợp nhất theo chiều dọc: là hợp nhất giữa các doanh nghiệp trong cùng tuyến sản phẩm nhưng khác nhau về giai đoạn sản xuất hay chế biến ví dụ như nhà sản xuất và nhà cung cấp hoặc khách hàng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp, thường được thực hiện trong một số ngành đặc trưng như công nghiệp khai thác, chế biến.

(3) Hợp nhất mở rộng thị trường: Diễn ra đối với hai công ty bán cùng một loại sản phẩm nhưng ở những thị trường khác nhau.

(4) Hợp nhất mở rộng sản phẩm: Diễn ra đối với hai công ty bán những sản phẩm khác nhau nhưng có liên quan với nhau trong cùng một thị trường.

(5) Hợp nhất kiểu tập đoàn: Hai công ty không có cùng lĩnh vực kinh doanh nhưng muốn đa dạng hóa hoạt động lĩnh vực kinh doanh đa ngành nghề.

1.1.2.2 Phân loại hợp nhất của doanh nghiệp theo phương pháp

(1) Một doanh nghiệp mua cổ phần của một doanh nghiệp khác

Một doanh nghiệp có thể nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp khác thông qua việc mua đủ số lượng cổ phiếu để có thể có quyền xác định những chính sách kinh doanh, đầu tư, tài chính của doanh nghiệp khác. Đối với hình thức này, doanh nghiệp không cần mua 100% cổ phiếu của doanh nghiệp khác cũng có thể nhận được quyền kiểm soát.

(2) Một doanh nghiệp mua tài sản thuần của một doanh nghiệp khá