Triết học Mác – Lênin là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác – Lênin, đó là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới về vị trí vai trò của con người trong thế giới ấy. Hạt nhân của Triết học Mác – Lênin là phép biện chứng duy vật. Nội dung của phép biện chứng duy vật bao gồm những nguyên lý, những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

Tuy nhiên sự tồn tại của triết học Mác – lênin không đơn thuần chỉ tồn tại về mặt lý luận. Nó vốn là kết quả của quá trình tư duy, sáng tạo của con người dựa trên thực tiễn đời sống xã hội, để rồi chính nó lại quay trở lại hục vụ thực tiễn. C.Mác khẳng định “Vũ khí phê phán không thể thay thế sự phê phán bằng vũ khí được, lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh bại bằng lực lượng vật chất mà thôi, nhưng lý luận sẽ trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng”. Triết học Mác – lênin chỉ khẳng định sự tiến bộ về mặt lý luận của mình so với các hệ thống triết học khác thông qua tác động của nó với thực tiễn. Chính vì lý do đó mà vấn đề giữa mối quan hệ qua lại giữa lý luận và thực tiễn luôn là một vấn đề đòi hỏi cần phải làm sáng tỏ.

Triết học Mác – lênin từ khi ra đời cho đến nay đã trải qua bao nhiêu thăng trầ cùng với lịch sử của chủ nghĩa xã hội. Dưới sự sụp đổ của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu mà cụ thể ở Liên Xô đã tạo cơ hội cho một số hệ thống tư tưởng khác có cơ hội phủ nhận tính đúng đắn và tất yếu của nó. Việt Nam chúng ta dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác-lênin tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng. Vì vậy việc kiên định vững vàng lập trường tư tưởng, quan điểm là vô cùng quan trọng. Chúng ta chỉ có thể khẳng định tính đúng đắn của chủ nghĩa Mác-lênin mà quan hệ của nó với thực tiễn.