(Nguy�n T�c: A Chinese Mosaic)
T�c giả: Bette Bao Lord
Dịch giả: Phan L� Dũng
..........
Khi nghe hai chữ Trung Hoa c� lẽ chẳng c� người Việt Nam n�o tr�nh khỏi vấn đề bị đ�nh động phải suy tưởng �t nhiều. Sự suy tưởng đ� nếu chẳng l� những vấn đề s�i bỏng của thời sự như những vấn đề nội trị của Trung Hoa, những quan hệ ngoại giao giữa Trung Hoa v� c�c nước kh�c th� cũng l� những vấn đề văn chương như những b�i thơ cổ thi Trung Hoa vẫn nổi tiếng ng�n đời ph�ng kho�ng.
Đề t�i Trung Hoa với người Việt Nam c� thể l� một đề t�i ch�nh trị cận đại như vấn đề Thi�n An M�n, như vấn đề Đ�nh Tư Sản Mại Bản ở Chợ Lớn, c� thể l� một đề t�i ch�nh trị đ� qua như phong tr�o Trăm Hoa Đua Nở, như cuộc Vạn L� Trường Chinh v� cũng c� thể xa vời như những vần thơ của L� Bạch, Đỗ Phủ hoặc Bạch Cư Dị. Sau bao nhi�u cuộc thăng trầm của lịch sử số phận của Trung Hoa dường như đ� đi đ�i với số phận của Việt Nam v� người Việt Nam dường như l�c n�o cũng nh�n v�o số phận Trung Hoa để r�t ra những b�i học qu� gi� về cả c�c c�ch nh�n sinh quan xử thế lẫn c�c đ�n ph�p ch�nh trị của người d�n Trung Hoa. Đ� kh�ng biết bao nhi�u thế hệ Việt Nam mang ảnh hưởng Trung Hoa nếu kh�ng về phương diện n�y th� cũng l� về phương diện kh�c, đồng � với Trung Hoa, b�i x�ch Trung Hoa, vọng ngoại như Trung Hoa, ăn mặc kiểu Trung Hoa, t�n thờ Trung Hoa, khinh bỉ Trung Hoa nhưng c� lẽ chưa c� thế hệ n�o bỏ qua Trung Hoa bao giờ. Yếu tố địa l� đ� khiến người Việt Nam cảm th�ng nền văn h�a Trung Hoa chẳng kh�c n�o như cảm th�ng ch�nh nền văn h�a Việt Nam..