BÀITẬPLỚN

MÔNPHÂNTÍCHVÀQUẢNLÝDỰÁNĐẦUTƯ

I. QUÁTRÌNHHÌNHTHÀNHVÀTHỰCHIỆNMỘTDỰÁNĐẦUTƯ

Quá trình hình thành và thực hiện một dựán đầu tư trải qua ba giai đoạn:

• Chuẩn bịđầu tư

• Thực hiện đầu tư

• Vận hành các kết quảđầu tư

Nội dung các bước công việc ở mỗi giai đoạn của các dựán không giống nhau, tuỳ thuộc vào lĩnh vực đầu tư (sản xuất kinh doanh hay kết cấu hạ tầng, sản xuất công nghiệp hay nông nghiệp…), vào tính chất tái sản xuất (đầu tư chiều rộng hay chiều sâu), đầu tư dài hạn hay ngắn hạn… Trong tất cả các loại hình hoạt động đầu tư, dựán đầu tư chiều rộng phát triển sản xuất công nghiệp nói chung có nội dung phức tạp hơn, khối lượng tính toán nhiều hơn, mức độ chính xác và các kết quả nghiên cứu cóảnh hưởng lớn đến sự thành bại trong hoạt động sau này của dựán. Các nội dung và các bước công việc được trình bày trong chương này thuộc loại dựán đầu tư chiều rộng phát triển sản xuất công nghiệp. Từ những vấn đề về phương pháp luận ởđây, khi vận dụng cho các dựán thuộc các ngành, các lĩnh vực khác có thể lược bớt hoặc bổ sung một số nội dung.

Các bước công việc của các giai đoạn hình thành và thực hiện một dựán đầu tư sản xuất công nghiệp có thểđược minh hoạ tóm tắt trong bảng 1.

Các bước công việc, các nội dung nghiên cứu ở các giai đoạn được tiến hành tuần tự nhưng không biệt lập màđan xen gối đầu cho nhau, bổ sung cho nhau nhằm nâng cao dần mức độ chính xác của các kết quả nghiên cứu và tạo thuận lợi cho việc tiến hành nghiên cứu ở các bước kế tiếp.

Bảng 1: Các bước công việc của một dựán đầu tư

Chuẩn bịđầu tư Thực hiện đầu tư Vận hành kết quảđầu tư (SX, KD, DV)

Nghiên cứu phát hiện các cơ hội đầu tư Nghiên cứu tiền khả thi sơ bộ lựa chọn dựán Nghiên cứu khả thi (lập dựán, LCKTKT) Đánh giá và quyết định (thẩm định dựán) Hoàn tất các thủ tục để triển khai thực hiện đầu tư Thiết kế và lập dự toán thi công xây lắp công trình Thi công xây lắp công trình Chạy thử và nghiệm thu sử dụng Sử dụng chưa hết công suất Sử dụng công suất ở mức cao nhất Công suất giảm dần và thanh lý

Trong 3 giai đoạn trên đây, giai đoạn chuẩn bịđầu tư tạo tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại ở hai giai đoạn sau, đặc biệt làđối với giai đoạn vận hành kết quảđầu tư. Chẳng hạn, đối với các dựán có thể gây ô nhiễm môi trường (sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu…) khi chọn địa điểm nếu đặt ở gần khu dân cưđông đúc, đến lúc đưa dựán vào hoạt động mới phát hiện và phải xử lýô nhiễm quá tốn kém, đưa chi phíđầu tư vượt quá dự kiến ban đầu co khi rất lớn. Nếu không có vốn bổ sung, buộc phải đình chỉ hoạt động.

Ví dụ khác, khi nghiên cứu thị trường do dựđoán không đúng tình hình cung cầu sản phẩm của dựán trong đời dựán nên đã xác lập sai giá cả và xu hướng giá cả. Đến khi đưa dựán vào hoạt động, giá sản phẩm trên thị trường thấp hơn so với dựđoán. Doanh nghiệp có dựán buộc phải bán sản phẩm với giá thấp (có khi thấp hơn cả giá thành) và có khi phải ngừng sản xuất (trong khi chưa thu hồi đủ vốn) hoặc đầu tư bổ sung để thay đổi mặt hàng…

Do đó, đối với giai đoạn chuẩn bịđầu tư, vấn đền chất lượng, vấn đề chính xác của các kết quả nghiên cứu, tính toán và dựđoán là quan trọng nhất. Trong quá trình soạn thảo dựán phải dành đủ thời gian và chi phí theo đòi hỏi của các nghiên cứu.

Tổng chi phí cho giai đoạn chuẩn bịđầu tư chiếm từ 0,5  15% vốn đầu tư của dựán. Làm tốt công tác chuẩn bịđầu tư sẽ tạo tiền đề cho việc sử dụng tốt 85-99,5% vốn đầu tư của dựán ở giai đoạn thực hiện đầu tư (đúng tiến độ, không phải pháđi làm lại, tránh được những chi phí không cần thiết khác..).

Điều này cũng tạo cơ sở cho quá trình hoạt động của dựán được thuận lợi, nhanh chóng thu hồi vối đầu tư vào có lãi (đối với các dựán sản xuất kinh doanh), nhanh chóng phát huy hết năng lực phục vụ dự kiến (đối với các dựán xây dựng kết cấu hạ tầng và dịch vụ xã hội).

Trong giai đoạn thứ 2, vấn đề thời gian là quan trọng hơn cả. Ở giai đoạn này, 85-99,5% vốn đầu tư của dựán được chi ra nằm khêđọng trong suốt những năm thực hiện đầu tư. Đây là những năm vốn không sinh lời. Thời gian thực hiện đầu tư càng kéo dài, vốn ứđọng càng nhiều, tổn thất càng lớn. Lại thêm những tổn thất do thời tiết gây ra đối với vật tư thiết bị chưa hoặc đang được thi công, đối với các công trình đang được xây dựng dở dang. Đến lượt mình, thời gian thực hiện đầu tư lại phụ thuộc nhiều vào chất lượng công tác chuẩn bịđầu tư, vào việc quản lý quá trình thực hiện đầu tư, quản lý việc thực hiện những hoạt động khác có liên quan trực tiếp đến các kết quả của quá trình thực hiện đầu tưđãđược xem xét trong dựán đầu tư.