CHƯƠNG I

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHƯƠNG PHÁP CHỈ SỐ

I. Những lý luận cơ bản về phương pháp chỉ số

Để đánh giá, phân tích các hiện tượng kinh tế - xã hội thống kê sử dụng rất nhiều các phương pháp khác nhau như: hồi quy - tương quan, dãy số thời gian, điều tra chọn mẫu… Trong đó phương pháp chỉ số là mét trong những phương pháp quan trọng của thống kê; được vận dụng rất nhiều trong thực tế. Được ra đời từ rất sớm (tõ 1738), từ đó đến nay phương pháp này là lựa chọn của rất nhiều các nhà khoa học để phân tích các hiện tượng kinh tế - xã hội, giúp họ có một cái nhìn tổng quát, chính xác hơn sự phát triển cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến các chính sách phù hợp, thúc đẩy sự phát triển của các hiện tượng kinh tế - xã hội đó.

1. Khái niệm về chỉ số:

Thuật ngữ về chỉ số được sử dụng rất nhiều trong các lĩnh vực khoa học khác nhau khi dùng để phân tích các hiện tượng kinh tế - xã hội. Ví dụ như: chỉ số phát triển con người HDI, các chỉ số dùng để đánh giá; sắp xếp thứ tự như: y1, y2… Tuy nhiên, trong lý thuyết thống kê, thuật ngữ này được tiếp cận theo một cách khác.

1.1. Định nghĩa về chỉ số

Chỉ số trong thống kê là mét sè tương đối được biểu hiện bằng lần hoặc %; tính được bằng cách so sánh hai mức độ của cùng một hiện tượng kinh tế - xã hội. Đối tượng nghiên cứu của Chỉ số trong thực tế là các hiện tượng kinh tế- xã hội phức tạp. Hiện tượng đó bao gồm nhiều đơn vị, phần tử có tính chất, đặc điểm khác nhau, bao gồm nhiều nhân tố.

1.2. Đặc điểm và tác dụng của chỉ số

* Đặc điểm

- Phải tìm cách chuyển các đơn vị, phần tử có đặc điểm tính chất khác nhau về dạng đồng nhất để thực hiện việc tổng hợp tài liệu.