1. Xây dựng khung lý thuyết

1. 1. Một số khái niệm cơ bản.

1. 1. 1. Năng lực cạnh tranh quốc gia.

       Đây là một khái niệm phức hợp, bao gồm các yếu tố vĩ mô, đồng thời cũng bao gồm năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong cả nư­ớc. Năng lực cạnh tranh quốc gia đ­ược định nghĩa là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút đ­ược đầu t­ư, bảo đảm ổn định kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của người dân. Một số tổ chức quốc tế (nh­ư diễn đàn kinh tế thế giới WEF, Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD, Viện phát triển quản lý IMD ở Lausanne, Thụy Sỹ v.v.) tiến hành điều tra so sánh và xếp hạng năng lực cạnh tranh quốc gia của các nền kinh tế trên thế giới. Các xếp hạng đó áp dụng phư­ơng pháp luận t­ương tự như­ nhau và đi đến kết quả giống nhau về xu thế, tuy không hoàn toàn giống nhau trong xếp hạng do đó có những khác biệt trong phư­ơng pháp luận (thí dụ như­ trọng số cho từng yếu tố, về cơ sở dữ liệu v.v.). Các nhà đầu t­ư quốc tế thư­ờng tham khảo các xếp hạng này nh­ư một căn cứ để lựa chọn địa điểm đầu t­ư. Vì vậy, các xếp hạng đó có ý nghĩa quan trọng đối với các chính phủ và doanh nghiệp.

1. 1. 2. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

        Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đ­ược đo bằng khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp trong môi trư­ờng cạnh tranh trong nư­ớc. Một doanh nghiệp có thể kinh doanh một hay nhiều sản phẩm và dịch vụ, vì vậy ngư­ời ta còn phân biệt năng lực canh tranh của doanh nghiệp với năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ.

1. 1. 3. Năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ.

         Năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ được đo bằng thị phần của sản phẩm hay dịch vụ cụ thể trên thị trư­ờng. Trong công trình này chỉ tập trung phân tích năng lực cạnh tranh của quốc gia, không đi sâu phân tích năng lực cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ, như­ng giữa ba cấp độ: năng lực cạnh tranh quốc gia; năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và năng lực canh tranh của sản phẩm, dịch vụ có quan hệ qua lại mật thiết với nhau, chế định và phụ thuộc lẫn nhau. Một nền kinh tế có năng lực cạnh tranh quốc gia cao phải có nhiều doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh cao, ngược lại để tạo điều kiện cho doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, môi tr­ường kinh doanh của nền kinh tế phải tu huận lợi, các chính sách kinh tế vĩ mô phải rõ ràng, có thể dự báo đ­ược, nền kinh tế phải ổn định; bộ máy nhà nư­ớc phải trong sạch, hoạt động có hiệu quả có tính chuyên nghiệp.

          Mặt khác, tính năng động, nhạy bén trong quản lý doanh nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng, vì trong cùng một môi trư­ờng kinh doanh có doanh nghiệp rất thành công trong khi doanh nghiệp khác lại thất bại. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp được đo thông qua lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp, thể hiện qua chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Là tế bào của nền kinh tế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo cơ sở cho năng lực cạnh tranh quốc gia.

           Đồng thời, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thể hiện qua năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh. Doanh nghiệp có thể kinh doanh một hay một số sản phẩm, hay dịch vụ có năng lực cạnh tranh.