Tự do hóa tài chính là quá trình giảm thiểu sự kiểm soát của Nhà nước đối với hoạt động của hệ thống tài chính quốc gia, làm cho hệ thống này hoạt động tự do hơn và hiệu quả hơn theo quy luật thị trường. Đây là một xu thế tất yếu cho sự phát triển kinh tế của một nước và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng từ năm 1986, nền kinh tế Việt nam từng bước chuyển sang hoạt động theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập với nền kinh tế thế giới. Việt Nam đang trên đường tiến tới tự do hóa tài chính hoàn toàn. Ở đây ta xét tự do hóa tài chính theo hai hướng, đó là:

-Tự do hóa tài chính trong nước : tức là sẽ cho phép các tổ chức tài chính trong nước tự do thực hiện các dịch vụ tài chính theo nguyên tắc thị trường, các thị trường tài chính trong nước được khuyến khích phát triển, các công cụ chính sách tiền tệ được điều hành theo tín hiệu thị trường. hay ta có thể nói rõ hơn là xóa bỏ kiểm soát lãi suất và phân bổ tín dụng.

-Tự do hóa tài chính với nước ngoài :bao gồm tự do hóa giao dịch vãng lai và tự do hóa giao dịch vốn hay nói cách khác tự do hóa tài chính với nước ngoài là loại bỏ kiểm soát vốn và các hạn chế trong quản lý ngoại hối.

Lộ trình tự do hóa tài chính trong nước

Trước năm 1990

HTNH Việt Nam theo mô hình một cấp NHNN vừa làm chức năng kinh doanh vừa quản lý. Hoạt động của NHNN không hiệu quả, nó mang nặng tính chất bao cấp nên không kích thích đầu tư và nền kinh tế chưa đủ lực để phát triển. Tuy nhiên một cải cách mới của HTNH Việt Nam với sự ra đời của Pháp lệnh về Ngân hàng Nhà nước và Pháp lệnh về Ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính (tháng 5/1990) đã đưa đến việc hình thành hệ thống ngân hàng 2 cấp. Theo đó, các NHTM thực hiện nhiệm vụ kinh doanh tiền tệ và cung cấp các dịch vụ ngân hàng; NHNN thực hiện chức năng quản lý Nhà nước và chức năng NHTW.