LỜI MỞ ĐẦU

Phát huy truyền thống tương thân, tương ái, “lá lành đùm lá rách, lá rách ít đùm lá rách nhiều”. CTXH nói chung và CTĐX xuất nói riêng cho những người chịu thiệt thòi, không may rơi vào hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. CTĐX được xác định là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm dảm bảo tính cân đối giữa phát triển kinh tế và phát triển xã hội. Là một lĩnh vực của đời sống xã hội, CTĐX mang những đặc trưng cơ bản: tổng hợp chính trị - kinh tế - xã hội - quốc phòng - an ninh; trực tiếp giúp đỡ hàng triệu người và gia đình mỗi khi gặp khó khăn hoạn nạn.

Ở một đất nước mà hàng năm luôn phải hứng chịu hậu quả của nhiều đợt thiên tai, bão lũ, hạn hán; hàng triệu người rơi vào hoàn cảnh thiếu đói, mất người thân, mất tài sản, mất nhà ở, mất phương tiện sản xuất…thì CTĐX là một hoạt động không thể thiếu được. Để giữ vững ổn định chính trị, kinh tế - xã hội cần đăc biệt có chính sách hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, cứu đói, giúp nhân dân sớm ổn định đời sống và sản xuất.

Giai đoạn 2000 - 2005 là giai đoạn mà mỗi năm trung bình có từ 4 - 6 cơn bão lớn kèm theo mưa, lũ cộng với rất nhiều đợt hạn hán, sạt lở đất làm chết hàng trăm người, cuốn trôi tài sản và nhà ở của hàng nghìn gia đình gây cảnh thiếu đói ở nhiều vùng, địa phương. Trước tình hình đó, công tác CTĐX nhìn chung đã được tổ chức thực hiện tương đối tốt, đạt được nhiều thành tựu to lớn, song vẫn còn nhiều hạn chế và thiếu sót cần phải tiếp tục được nghiên cứu và khắc phục trong thời gian tới.

Giai đoạn tới, 2006 - 2010 là giai đoạn được dự báo là tình hình thời tiết sẽ có nhiều biến động bất thường, công tác cứu trợ cần phải được tổ chức kịp thời và hiệu quả hơn nữa. Do đó, Đề tài “Một số giải pháp đẩy mạnh công tác cứu trợ đột xuất ở Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010” xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, góp phần đẩy mạnh hơn nữa công tác CTĐX ở Việt Nam. Mặc dù đã được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các Thây cô giáo và cán bộ hướng dẫn thực tập nhưng do phạm vi hiểu biết còn hạn chế, đề tài không thể tránh khỏi những thiếu sót. Bởi vậy em rất mong nhận được những góp ý của các Thầy cô giáo để đề tài có thể hoàn thiện hơn.

Đề tài sử dụng phương pháp duy vật biện chứng phân tích các vấn đề thực trạng của chính sách xã hội, đặc biệt là chính sách CTĐX kết hợp với số liệu và thông tin của ngành Lao động - Thương binh - Xã hội.

Đề tài được chia làm 3 chương:

Chương I: Vai trò của CTXH đột xuất trong phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam.

Chương II: Thực trạng và kết quả công tác CTXH đột xuất trong thời gian qua 2000 – 2005.

Chương III: Phương hướng và một số giải pháp đẩy mạnh công tác CTXH đột xuất trong thời gian tới 2006 – 2010.

Em xin chân thành cảm ơn !

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: VAI TRÒ CỦA CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 3

I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM 3

1. Cứu trợ xã hội 3

2. Cứu trợ đột xuất và công tác cứu trợ đột xuất 5

2.1. Khái niêm 5

2.2. Đối tượng của cứu trợ đột xuất 6

2.3. Nội dung của cứu trợ đột xuất 6

2.4. Nguyên tắc của cứu trợ đột xuất 7

2.5. Nguồn kinh phí và quá trình tổ chức thực hiện. 8

II. VAI TRÒ CỦA CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 9

1. Thể hiện tính ưu việt của chế độ xã hội ta. 9

2. Phù hợp với truyền thống của người Việt Nam. 9

3. Phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục hậu quả thiên tai 10

4. Góp phần giảm bớt khó khăn trước mắt, chênh lệnh mức sống và xoá đói giảm nghèo. 10

5. Góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội. 11

III. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TÁC CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT. 11

1. Giai đoạn 1945 – 1964 13

2. Giai đoạn từ 1965 – 1975 13

3. Giai đoạn từ 1976 – 1985 14

4. Giai đoạn từ 1986 đến nay 14

IV. NHỮNG NHÂN TỔ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÔNG TÁC CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT. 16

1. Điều kiện tự nhiên 16

1.1.Đặc điểm về thời tiết khí hậu 16

1.2. Đặc điểm về địa hình 16

2. Các điều kiện về kinh tế - xã hội 17

2.1. Cơ sở hạ tầng 17

2.2. Mặt trái của quá trình đô thị hoá 17

2.3. Phong tục tập quán 19

2.4. Cơ chế, chính sách đầu tư 19

2.5. Chính sách hỗ trợ sản xuất 20

2.6. Kinh tế thị trường đang trong giai đoạn chuyển đổi và những mặt trái của

nó 20

CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ CÔNG TÁC CỨU TRỢ ĐỘT XUẤT GIAI ĐOẠN 2000 – 2005 23

I. QUAN ĐIỂM, CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC CỨU TRỢ ĐỘT XUẤT 23

II. KẾT QUẢ CÔNG TÁC CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT GIAI ĐOẠN 2000 - 2005. 26

1. Tình hình thiên tai và thiếu đói. 26

1.1. Tình hình thiên tai 26

1.2. Tình hình thiếu đói 28

2. Chính sách cứu trợ đột xuất và công tác chỉ đạo cứu trợ 29

2.1. Chính sách CTĐX hiện hành 29

2.1.1. Về đối tượng 29

2.1.2. Về tiêu chí và chế độ cứu trợ đột xuất 30

2.1.3. Về kinh phí thực hiện cứu trợ đột xuất 33

2.1.4. Về hình thức cứu trợ 34

2.1.5. Về tổ chức thực hiện 34

2.2. Công tác chỉ đạo cứu trợ đột xuất 38

3. Kết quả khắc phục hậu quả thiên tai 40

4. Một số hạn chế và nguyên nhân 42

CHƯƠNG III: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC CỨU TRỢ XÃ HỘI ĐỘT XUẤT GIAI ĐOẠN 2006 – 2010 46

I. PHƯƠNG HƯỚNG ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC CỨU TRỢ ĐỘT XUẤT

1. Quan điểm đẩy mạnh công tác CTĐX. 46

2. Phương hướng đẩy mạnh công tác cứu trợ đột xuất 47

3. Một số nhiệm vụ cần thực hiện trong giai đoạn 2006 – 2010 48

II. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC CỨU TRỢ ĐỘT XUẤT GIAI ĐOẠN 2006 – 2010. 49

1. Hoàn thiện hệ thống chính sách về cứu trợ đột xuất. 49

2. Tăng cường hệ thống dự báo, cảnh báo sẵn sàng đối phó với những biến cố đột xuất có thể xảy ra 50

3. Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng cho những vùng sung yếu, vùng hay xảy ra thiên tai, vùng sâu, vùng xa .51

4. Lập quỹ dự phòng riêng cho CTĐX tại các địa phương do địa phương

quản lý. 52

5. Thực hiện chương trình quản lý nguy cơ thiên tai dựa vào cộng đồng và cứu trợ cộng đồng tại chỗ. 54

6. Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa CTĐX với các chương trình xoá đói giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội. 56

7. Tăng cường kiểm tra, giám sát và quản lý nguồn cứu trợ .57

8. Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác cứu trợ đột xuất từ trên xuống. 58

III. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 58

KẾT LUẬN 60

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 61