LUẬN CỨ KHOA HỌC CHO VIỆC SỬA ĐỔI LUẬT THANH TRA VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA

Th.S. Nguyễn Quốc Văn

P. vụ trưởng Vụ hợp tác quốc tế Thanh tra Chính phủ

Địa vị chính trị - pháp lý của ngành Thanh tra là đối tượng nghiên cứu quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của ngành Thanh tra hơn 60 năm qua. Hiện nay, sau hơn 4 năm thực hiện Luật thanh tra, nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn bức xúc về tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra tiếp tục được đặt ra cho công tác nghiên cứu nhằm xây dựng luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về Thanh tra và định hướng phát triển hoạt động Thanh tra đáp ứng các yêu cầu của tiến trình đổi mới đất nước. Để giải quyết thấu đáo vấn đề này, công tác nghiên cứu cần tiếp cận hoạt động thanh tra một cách toàn diện hơn, từ phương diện tư tưởng chính trị, quá trình hình thành và phát triển, các quy định pháp luật hiện hành và thực trạng tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra trong giai đoạn hiện nay.

I. SÙ PHÁT TRIỂN CỦA CHẾ ĐỊNH THANH TRA TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Theo từ điển Tiếng Việt phổ thông, thanh tra là: " kiểm soát xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp". Với nghĩa này, thanh tra là hành vi của chủ thể có thẩm quyền nhằm kiểm soát, xem xét và phát hiện ngăn chặn những việc làm trái với quy định.

Trong lịch sử Việt Nam khái niệm về thanh tra cũng được nhận thức và biểu hiện khác nhau, chẳng hạn như khi phản ánh về mô hình tổ chức các cơ quan nhà nước; về sự kiểm soát đối với hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước trong thời kỳ phong kiến, ở các triều đại Lý, Trần, Lê có cơ quan " ngự sử đài", người đứng đầu là " Quan ngự sử" với chức năng gần giống như cơ