Ngân hàng Ngoại thương Việt nam (Tên giao dịch quốc tế là Vietcom bank) được chính thức thành lập ngày 1/4/1963 theo Nghị định 115/CP ngày 30/12/1962 của Hội đồng Bộ Trưởng và được Thống đốc NHNN ký kết Quyết định số 286/QĐ-NHNN ngày 21/9/1996, thành lập lại theo mô hình Tổng công ty Nhà nước quy định tại Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 7/3/1994 theo uỷ quyền của Thủ Tướng Chính Phủ, nhằm tăng cưòng tích tụ, tập trung, chuyên môn hoá và hợp tác kinh doanh để thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao, nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh của đơn vị thành viên và toàn ngành Ngân hàng Ngoại thương.

Ngân hàng Ngoại thương tiền thân là Cục Ngoại hối của Ngân hàng Nhà Nước. Tính đến nay đã có 40 năm xây dựng và phát triển. Ngay từ khi mới ra đời Ngân hàng Ngoại thương đã phải đối mặt với những thử thách to lớn của công cuộc xây dựng Miền Bắc Xã Hội Chủ Nghĩa và cuộc đấu tranh chống Đế quốc Mỹ của đồng bào Miền Nam thống nhất đất nước. Thời kỳ đó Ngân hàng Ngoại thương là Ngân hàng chuyên kinh doanh đối ngoại duy nhất ở Việt nam.

Trước năm 1990, Ngân hàng Ngoại thương Việt nam là Ngân hàng của Chính phủ, thực hiện các Chính sách tiền tệ, Chính sách quản lý Ngoại hối, Chính sách kinh doanh đối ngoại, Chính sách cung ứng tín dụng cho các ngành kinh tế chủ chốt của đất nước theo quy định của NHNN. Từ năm 1990, thực hiện cải tổ hệ thống Ngân hàng theo Pháp lệnh Ngân hàng, Ngân hàng Ngoại thương Việt nam mới thực sự trở thành Ngân hàng kinh doanh với số vốn NSNN ban đầu là 200 tỷ VND. Ngân hàng Ngoại thương đã từng bước thay đổi thích ứng dần với cơ chế thi trường và có những đóng góp tích cực cho phát triển nền kinh tế thông qua việc huy động một nguồn vốn lớn trong xã hội để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, thực thi Chính sách tiền tệ theo định hướng của Nhà nước.