Sẽ là thiếu sót rất lớn nếu trong tập tài liệu “Chùa Việt Nam” của bọn Du Lịch 11B - Trường Đại học Văn hoá Hà Nội lại không có vài... chục trang viết về khu di tích mà chúng tôi thực hiện - chùa Thầy.

Nếu tò mò về những tác phẩm điêu khắc - những bức tượng mang đặc sắc thời Lý thì chùa Thầy chính là nơi các cậu nên dẫn xác đến. Nếu muốn trắc nghiệm xem đôi cẳng nhìn chẳng khác hai cái tăm tre của mình có độ dẻo dai đến đâu thì các cậu hãy tới đây thử đối mặt với mấy trăm bậc đá cheo leo trên con dốc nghiêng gần 90º. Và, nếu ai muốn có cả bốn ngăn trái tim của một kẻ khác giới (để không mãi “lẻ loi một mình”) thì hang Cắc Cớ nổi tiếng linh thiêng về chuyện “tình củm” sẵn sàng chứng minh rằng nơi đây “cầu được ước thấy” như thế nào (Tin đi! tớ là nhân chứng sống-Vĩnh)

Do cụm di tích lịch sử chùa Thầy có những đặc điểm hấp dẫn thu hút lòng người đến như vậy nên trong thời gian qua những người tham gia làm đề tài đã nhận được rất nhiều đơn kiến nghị (kèm cả giấy đòi nợ) từ đầu lớp đến cuối lớp, từ hàng bán bỏng ngô cho đến hàng bán bỏng con tằm, từ quán bún riêu cho đến quán net…- nói chung là từ khắp nơi có sự hiện diện của chúng tôi - yêu cầu được biết đôi chút về chùa Thầy. Bằng lòng nhiệt tình hăng say với công việc, tập thể những người viết đã cố gắng hết sức để đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết của các thần dân yêu quý, cho dù phải đổ cả mồ hôi và rất nhiều nước… miếng.

Dưới đây là toàn bộ tri thức về khu danh lam mà chúng tôi đã khai thác, đào bới, lục lọi được từ thư viện trường đến thư viện nhà, từ “web-sai” cho đến “web-đúng”… Hy vọng nó sẽ hữu ích cho những ai thực sự quan tâm, thực sự tâm huyết với đề tài này...