Liên Xô là đất nước đầu tiên xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội sau cách mạng tháng 10 Nga

Trong quá khứ đã từng có gần 100 quốc gia tự nhận là theo xã hội chủ nghĩa.

Một số nước đã từng đi theo con đường chủ nghĩa xã hội: Liên Xô, Tiếp Khắc, Bungaria, Hungaria, Phần Lan, Cộng hòa Dân chủ Đức…..

Hiện nay chỉ còn lại năm quốc gia: Trung Quốc (1/10/1949), Cuba(1/1/1959), Lào(2/12/1975), (2/7/1976), Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên(1948)

HCM trong những thời điểm khác nhau, đã nêu lên quan niệm của mình về đặc trung bản chất của CNXH: 

- CNXH là một chế độ xã hội do nhân dân làm chủ, Nhà nước phải huy động được tính tích cực và sáng tạo của nhân dân vào sự nghiệp xây dựng CNXH.

- CNXH có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu.

- CNXH là một xã hội phát triển cao về văn hoá, đạo đức, con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộc sống vật chất và tinh thần phong phú, được tạo điều kiện để phát triển hết khả năng của mình.