đặt vấn đề quá trình liền vết thương là một quá trình sinh học phức tạp, năng động, diễn biến trong một thời gian nhất định. liền sẹo được coi là lý tưởng khi vết sẹo mảnh, mềm mại, kín đáo, không ảnh hưởng đến chức năng và thẩm mỹ. để đạt được như vậy, cần có sự kết hợp nhiều yếu tố khác nhau như không có sự rối loạn di truyền, viêm nhiễm tại chỗ, hướng sẹo thuận, dinh dưỡng bệnh nhân tốt. thiếu những điều kiện trên, quá trình liền sẹo dễ dẫn tới sẹo bất thường: quá phát hoặc lồi [4]. sẹo lồi và sẹo quá phát là hai dạng sẹo bất thường ở da, xảy ra ở 4,5 -16% dân số [7]. phổ biến nhất ở người da đen và ở người có nhóm máu a [28]. sẹo lồi chủ yếu gặp ở người châu phi và châu á [25]. sẹo lồi chỉ xuất hiện...