Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, đất nước ta đã có những biến chuyển mạnh mẽ trên phương diện kinh tế và xã hội. Trong khi đó, phong trào dân tộc cũng có những bước biến chuyển mạnh mẽ. Các giai tầng đã bước lên vũ đài chính trị với những yêu cầu, đòi hỏi và hành động cách mạng riêng, tùy thuộc vào mối quan hệ của mình với chính quyền thực dân, tùy thuộc vào vị thế của mình trong kết cấu giai cấp của xã hội. Phong trào dân tộc sau chiến tranh có những thay đổi lớn về nội dung và phong phú về hình thức. Và cuối cùng, lịch sử đã chứng kiến sự bất lực của tư tưởng dân chủ tư sản trước nhiệm vụ cứu nước và chứng kiến sự chuyển giao ngọn cờ giải phóng dân tộc vào tay giai cấp công nhân mà đội tiên phong của nó là Đảng cộng sản Việt Nam. Hồ Chí Minh viết “Chủ nghĩa Mác – Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương (Đảng Cộng sản Việt Nam – Chương trình tóm tắt của Đảng) đầu năm 1930”. Do đó, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời trên cơ sở ba tiền đề: Chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước