Từ khi ra đời cho đến nay, lịch sử triết học là lịch sử đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật với chủ nghĩa duy tâm. Cuộc đấu tranh đó trước hết xuất phát từ việc lý giải vấn đề căn nguyên của thế giới.

Đứng trước vô số các sự vật, hiện tượng, quá trình của thế giới xung quanh, các nhà triết học đều đưa ra câu hỏi cái gì đã tạo ra chúng trong rất nhiều ý kiến khác nhau đó, tựu trùng lại, có hai loại ý kiến đối lập nhau.

Có loại ý kiến cho rằng, cái sinh ra các sự vật, hiện tượng phong phú, đa dạng của thế giới xung quanh chúng ta là tinh thần quan điểm này là quan điểm duy tâm. Chủ nghĩa duy tâm chủ quan cho rằng tư duy, ý thức của con người là xuất phát điểm, là nguyên nhân, cội nguồn của mọi sự vật, hiện tượng chúng chẳng qua chỉ là những phức hợp của các cảm giác, tư giác vv… của chúng ta mà thôi. Còn chủ nghĩa duy tâm khách quan thì luận giải rằng có một thực thể tinh thần tồn tại trước thế giới vật chất, tự nhiên, xã hội và con người là ý niệm tuyệt đối. Đối lập với chủ nghĩa duy tâm là chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy vật cho rằng thế giới này là vật chất, vật chất là cơ sở tồn tại của mọi sự vật, hiện tượng; mọi sự vật, hiện tượng xung quanh chúng ta chỉ là sự biểu hiện các dạng khác nhau của vật chất đang vận động ( quan điểm duy vật ). Đối với chủ nghĩa duy vật nói chung, phạm trù vật chất là phạm trù xuất phát, cơ bản, trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống triết học của mình.

Kết cấu đề tài:

I/. Quan niệm về vật chất trong triết học trước Mác

II/. Quan niệm về vật chất trong triết học Mác – Lênin

III/. Quan niệm về vận động của vật chất

IV/. Không gian và thời gian