Mở Đầu

Con người là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau, tuy nhiên để giải đáp những vấn đề chung nhất về con người thì phải kể tới triết học bởi vì đặc trưng của tư duy triết học là sự phản ánh tư duy của con người đối với chính bản thân mình. Các hệ thống triết học trong lịch sử đã đề cập nhiều đến vấn đề con người nhưng chỉ đến triết học Mark mới xem xét nó một cách nhất quán, đầy đủ và sâu sắc trên cơ sở của lập trường duy vật triệt để nhất.

Triết học Mark xuất phát từ con người, nhưng Mark đã vượt qua quan niệm trừu tượng về con người để nhận thức con người hiện thực. Theo Mark con người có đời sống hiện thực và biến đổi cùng với sự biến đổi đời sống hiện thực của nó. Trong Luận cương Phơ bách (1845), Mark đã đi tới luận đề: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội”. Ngay bản thân quan niệm nói trên của Mark về con người đã phần nào khẳng định quan điểm của Mark: “Con người cải tạo hoàn cảnh đến đâu thì cải tạo bản thân mình đến đó”.

Quan điểm về con người của hệ thống triết học trước Mark

Trước Mark, các nhà triết học chỉ tiếp cận con người trên phương diện cụ thể với quan điểm duy tâm về bản chất con người. Các nhà triết học trước Mark đã quy đặc trưng bản chất con người vào lĩnh vực ý thức tư tưởng hoặc xem bản chất con người là cái gì đó được quy định sẵn từ những lực lượng siêu tự nhiên.

Tính chất siêu hình của các quan điểm trước Mark về bản chất con người biểu hiện ở chỗ coi bản chất đó là cái vốn có, trừu tượng, đặc trưng bản chất con người được quy định về bản tính tự nhiên, do đó nó trở nên bất biến. Họ không thấy được rằng, nó được hình thành và biến đổi trong quá trình biến đổi của đời sống xã hội.

Quan điểm duy vật về con người của Mark

Vượt lên cách tiếp cận trừu tượng, duy tâm về con người của các nhà triết học trước đó, triết học Mark với quan điểm duy vật triệt để và phương pháp biện chứng đã đưa ra một phương thức tiếp cận mới đó là con người hiện thực.

Trong luận cương Phơ bách (1845), Mark đã đi tới luận đề: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những quan hệ xã hội”. Trong con người luôn tồn tại hai mặt thống nhất, hoà quyện với nhau đó là mặt sinh học và mặt xã hội của con người.