Toàn cầu hóa và quốc tế hóa nền kinh tế đang trở thành một xu thế tất yếu của thời đại. Ngay từ khi mới dành được độc lập, Đảng và nhà nước Việt Nam luôn coi việc kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại là một trong những nguyên tắc cơ bản trong đường lối quốc tế của mình. Từ giữa những năm 70 của thế kỷ 20, nước ta đã gia nhập Hội đồng tương trợ kinh tế(SEV), tích cực tham gia Phong trào không liên kết, Nhóm 77, Liên hợp quốc…, nhằm mở rộng quan hệ quốc tế của Việt Nam. Trong thời kỳ đổi mới, chủ trương mở rộng quan hệ đối ngoại và mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta càng được thể hiện rõ nét và tích cực hơn.

Ngay từ Đại hội lần thứ VII, họp vào tháng 6/1991 đã mở ra một bước đột phá mới khi đưa ra đường lối đối ngoại rộng mở với câu khẩu hiệu nổi tiếng:“Với chính sách đối ngoại rộng mở, chúng ta tuyên bố rằng: Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình độc lập và phát triển”.

Đại hội lần thứ VIII cũng đã xác định nhiệm vụ: “Mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, chủ động tham gia các tổ chức quốc tế và khu vực nâng cao vị thế của ta trên trường quốc tế”. Trong Đại hội này, ban chấp hành trung ương cũng đã luận ra một vấn đề hết sức quan trọng là xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ gắn liền với hội nhập kinh tế quốc tế. Chúng ta khẳng định và nhất quán chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa, tranh thủ hội nhập kinh tế nhưng phải coi độc lập tự chủ kinh tế làm nền tảng cơ sở.

Đến Đại hội Đảng lần thứ IX cũng đã vạch rõ:“Toàn cầu hóa kinh tế đang là xu thế khách quan, lôi kéo ngày càng nhiều nước tham gia; xu thế này đang bị một số nước phát triển và các tập đoàn kinh tế tư bản xuyên quốc gia chi phối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn, vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực, vừa có hợp tác vừa có đấu tranh”.

Quá trình quốc tế hóa, thế giới hóa các quan hệ thương mại và kinh tế buộc mỗi quốc gia phải nhảy vào vòng chảy chung nếu không muốn bị đẩy ra ngoài lề của sự phát triển. Việc buộc phải nhảy vào vòng chảy chung ấy đối với tất cả các quốc gia trong đó có Việt Nam là điều tất yếu phải làm, là quốc sách để tồn tại và phát triển. Nhưng điều tất yếu ấy, quốc sách ấy về khách quan cũng luôn tiềm ẩn những nguy cơ và thách thức nhất là đối với chủ quyền quốc gia dân tộc. Tuy nhiên trong khi nêu cao vấn đề cốt tử là độc lập, chủ quyền quốc gia dân tộc, chúng ta cũng nhận thức rõ ràng:“Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với những hiện tượng mới…đòi hỏi cách đề cập hoàn toàn mới trong việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ”.

Một nền kinh tế không độc lập tự chủ đồng nghĩa với việc hai chữ “Chủ quyền” của một quốc gia đã bị xem nhẹ. Trong quan hệ kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế không có chủ quyền thì không thể tồn tại quốc gia. Tuy nhiên, điều chúng ta phải quan tâm là khái niệm chủ quyền trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay được hiểu như thế nào.

Giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế có mối quan hệ biện chứng gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Vì thế, chúng ta phải nghiên cứu mối quan hệ này một cách sâu sắc và toàn diện trên cơ sở vận dụng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến_một trong hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Kết cấu đề tài:

Chương 1: Lý luận của phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến

Chương 2: Vận dụng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến vào xây dựng phát triển thương mại quốc tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam